Küresel jeopolitik gerginlikler, akaryakıt fiyatları üzerinde önemli bir baskı oluşturarak rafineri marjlarını yükseltti. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat'ta başlattığı saldırılar, Hürmüz Boğazı’ndaki arz güvenliği endişelerini artırarak rafineri marjlarının artmasına neden oldu.
27 Şubat’ta Akdeniz havzasında varil başına yaklaşık 27 dolar olan rafineri marjı, çatışmaların ardından mart ayında 47,5 dolara yükseldi. Rafineri marjı, ham petrol işleme sürecinde elde edilen benzin, motorin ve jet yakıtı gibi ürünlerin maliyeti ile ham petrol fiyatları arasındaki farkı gösteriyor.
Akdeniz havzasındaki yükselişler
Petrol ürünleri fiyatlarının artması, sonrasında rafineri marjlarının daha yüksek seviyelerde kalmasına neden oldu. Özellikle, Rusya'nın Ukrayna'daki rafinerilerine yönelik saldırıları ve Moskova’nın akaryakıt ihracatına yönelik kısıtlamaları, petrol ürünleri arzı üzerindeki endişeleri artırdı. 8 Eylül'de Akdeniz havzasındaki rafineri marjı varil başına 78,5 dolara, gün içi işlemlerde ise 81 dolara kadar yükseldi.
Küresel rafineri marjlarındaki artışın etkisi
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) raporuna göre, küresel rafinaj kapasitesindeki düşüş ve talep artışı, rafineri marjlarını rekor seviyelere taşımış durumda. Temmuz ayında dünya genelinde rafineri marjları günlük ortalama 78,91 dolara kadar yaklaştı. ABD’de ise motorin rafineri marjı ilk kez varil başına 100 doları geçerek 108,02 dolarla zirveye ulaştı.
Türkiye'de ise akaryakıt fiyatları üzerindeki bu artışlar, serbest piyasalarda belirlenen fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Benzin ihtiyacının büyük kısmını yerli rafinerilerden sağlayan Türkiye, motorin ihtiyacının ise yarısını ithalat yoluyla temin ediyor. 5 Mart’ta Eşel Mobil sistemi devreye alınarak, uluslararası piyasalardaki fiyat değişimlerinin pompa fiyatlarına etkisi vergiler üzerinden dengelemeye çalışılıyor.
