İran'dan Sıkı Denetim, ABD'den Sert Müdahale
Küresel ticaretin ve enerji taşımacılığının en kritik arterlerinden biri olan Hürmüz Boğazı, jeopolitik bir güç savaşının merkezinde yer almaya devam ediyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, son 24 saat içerisinde aralarında petrol tankerleri ve dev konteyner gemilerinin de bulunduğu 20 ticari gemi, İran Donanması’nın yakın koordinasyonu ve doğrudan izniyle boğazdan geçiş yaptı. Tahran yönetimi, stratejik su yolunda "akıllı kontrol ve gözetim" mekanizmasının eksiksiz uygulandığını belirtirken, egemenlik alanlarına yönelik her türlü saldırgan girişime "ezici darbelerle" karşılık verileceğinin altını çizdi.
Tahran’dan Net Ultimatom: "İzin Almayan Askeri Gemiler Vurulacak"
İran Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı, boğazdaki geçiş rejimine dair sert kuralları devreye soktuğunu ilan etti. Hürmüz Boğazı’nın yönetim ve denetim yetkisinin tamamen İran ordusunda olduğunu duyuran karargah, rotadan sapan ya da Devrim Muhafızları’ndan onay almayan gemilerin seyir güvenliğinin garanti edilemeyeceğini vurguladı. Açıklamada özellikle küresel aktörlere yönelik açık bir meydan okuma yer aldı: Ticari trafiği aksatmaya çalışan ya da İran’ın boğaz üzerindeki yönetimine müdahale eden yabancı askeri gemiler doğrudan hedef alınacak.
Umman Denizi’nde Mayın Alarmı: Denizcilere Acil Uyarı
Bölgedeki askeri gerilime bir de fiziki güvenlik tehditleri eklendi. Umman Deniz Güvenlik Merkezi, Hürmüz Boğazı’nın batısındaki kıyı trafik bölgesinde deniz mayını olduğundan şüphelenilen, su üzerinde yüzen sahipsiz bir cisim tespit edildiğini duyurdu. Bölgede seyreden balıkçı gemileri ve uluslararası ticari tankerler, son derece dikkatli olmaları, şüpheli unsurlardan uzak durmaları ve olası riskleri derhal yerel makamlara bildirmeleri konusunda acil koduyla uyarıldı.
ABD Deniz Ablukasını Sıkılaştırıyor
Diğer taraftan, Washington’ın İran’a yönelik uyguladığı deniz ablukası da tüm hızıyla sürüyor. ABD’li üst düzey yetkililerin aktardığı bilgilere göre, Amerikan ordusu, İran limanlarına yönelik ablukayı delmeye çalıştığı iddia edilen Gambiya bayraklı "Lian Star" isimli dökme yük gemisine Umman Körfezi'nde müdahalede bulundu. Gece saatlerinde yapılan çok sayıda askeri uyarıyı yanıtsız bırakan ticari gemi, ABD savaş uçakları tarafından düzenlenen operasyonla hareket kabiliyetini yitirerek etkisiz hale getirildi. ABD güçlerinin gemiye fiziki olarak çıkmadığı, geminin bölgede sürüklenmeye bırakıldığı öğrenildi. Bu son operasyonla birlikte ABD’nin abluka kapsamında müdahale ettiği gemi sayısı 6’ya yükseldi.
Diplomasi Masasından Hürmüz Barikatına
Bölgeyi adeta bir barut fıçısına çeviren süreç, şubat ayında patlak veren ABD-İsrail ve İran geriliminin ardından Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı almasıyla başladı. Nisan ayında Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik temaslardan sonuç alınamaması üzerine, ABD yönetimi İran limanlarına yönelik kapsamlı bir deniz ablukası başlattı.
Lübnan’da sağlanan geçici ateşkes döneminde İran, donanmasıyla koordinasyon kurulması şartıyla ticari geçişlere yeşil ışık yakmış olsa da Washington’ın ablukadan geri adım atmaması üzerine boğazdaki denetimlerini yeniden en üst seviyeye çıkardı. Karşılıklı gemi alıkoyma operasyonları ve askeri müdahalelerle tırmanan kriz, küresel enerji piyasalarını ve deniz ticaret hukuku dengelerini zorlamaya devam ediyor.
