Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Filistin coğrafyasında derinleşen ekonomik kriz ve ağırlaşan kamu maliyesi şartlarına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme raporu yayımladı. BM verilerine göre, yıkıma uğrayan Gazze Şeridi’nin toparlanması ve altyapının yeniden ayağa kaldırılabilmesi için ilk etapta en az 71,5 milyar dolarlık finansman kaynağına ihtiyaç duyuluyor. Raporda, sahada devam eden tahribatın sürmesi halinde bu faturanın katlanabileceği uyarısı yapıldı.
Fiziksel Hasar 35 Milyar Doları Aştı
Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler ortaklığıyla gerçekleştirilen hasar tespit çalışmalarında, Gazze’deki doğrudan fiziki altyapı kaybının 35,2 milyar doları bulduğu kaydedildi. Yıkımın ürettiği dolaylı ekonomik ve sosyal kayıplar ise 22,7 milyar dolar olarak hesaplandı. Yıllardır süren abluka ve son dönemdeki yıkıcı süreçlerin Filistin ekonomisinin onlarca yıllık kalkınma birikimini sıfırladığı vurgulanıyor.
Filistin genelinde yüz binlerce çalışanın işini kaybetmesiyle kümülatif iş gücü gelirinde 2,8 milyar dolarlık muazzam bir kayıp meydana geldi. Filistin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) her ne kadar 2025’te dip seviyeden %4,3’lük sınırlı bir tepki verse de hâlâ kriz öncesi dönemlerin çok gerisinde kalmayı sürdürüyor.
İşsizlik %78’e Ulaştı
UNCTAD raporu, Gazze’deki ekonomik felaketin boyutlarını çarpıcı rakamlarla ortaya koydu. Bölgedeki işletmelerin %92’sinin tamamen yıkıldığı veya kullanılamaz hale geldiği belirtilirken, inşaat sektöründe %99, tarım ve sanayi kollarında ise %94’e varan üretim düşüşleri yaşandı.
Gazze'de işsizlik %78 ile tarihi zirvesini görürken, çalışma çağındaki nüfusun %90'ından fazlası üretim süreçlerinin dışında kaldı. Bölgede kişi başına düşen yıllık gelir 212 dolara kadar geriledi. Bu rakam, Gazzelilerin günde ortalama yalnızca 0,58 dolar ile yaşam mücadelesi verdiği anlamına geliyor. Ayrıca tarım arazilerinin %1,5’inden azının kullanılabilir durumda kalması, bölge halkını tamamen dış insani gıda yardımlarına bağımlı kıldı.
Batı Şeria’da Gelirler Kısıtlandı, Yerinden Edilmeler Arttı
Kriz sadece Gazze ile sınırlı kalmayıp Batı Şeria’da da etkisini hissettiriyor. Yasa dışı yerleşimlerin genişlemesi ve mülksüzleştirme politikaları sebebiyle 2023’ten bu yana 38 Filistin yerleşim yerinin tamamen boşaltıldığı bildirildi.
Mali tarafta ise Filistin hükümetinin gelir kaynaklarına erişimi büyük ölçüde engellenmiş durumda. İsrail tarafınca alıkonulan gümrük ve vergi gelirlerinin birikmesi, Filistin yönetimini ciddi bir borç yüküyle karşı karşıya bıraktı. 2019’dan bu yana alıkonulan kümülatif tutarın 3,67 milyar doları aştığı, bu durumun da sağlık borçlarını 1,1 milyar dolara tırmandırarak hastanelerin ve eğitim kurumlarının işleyişini aksattığı ifade edildi.
