Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve boşanan taraflara ömür boyu yoksulluk nafakası verilmesinin önünü açan "süresiz olarak" ibaresini iptal etti. Yüksek Mahkemenin oy çokluğuyla aldığı iptal kararının gerekçesi Resmi Gazete’de yayımlandı.
Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine konuyu esastan inceleyen Anayasa Mahkesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun yoksulluk nafakasını düzenleyen 175. maddesinin birinci fıkrasındaki "...süresiz olarak..." ibaresini Anayasa’ya aykırı buldu. İptal kararı, yasama organı TBMM'ye yeni hukuki çerçeveyi hazırlaması için tanınan 9 aylık sürenin ardından yürürlüğe girecek.
Hakkaniyet ve Bireysel Denge Vurgusu
Gerekçeli kararda, evlilik birliği sona erdikten sonra tarafların hayatlarını yeniden kurabilmeleri, çalışma olanakları, yaşları, sağlık durumları ve ekonomik şartlarının dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Yoksulluk nafakasının amacının boşanma sonrası ortaya çıkan zaruri ihtiyaçları gidermek olduğu, bir ceza ya da zenginleşme aracı olarak görülemeyeceği ifade edildi.
Nafaka yükümlülüğünün katı bir şekilde süresiz olarak kurgulanmasının borçlu eş üzerinde ömür boyu süren orantısız bir yük oluşturduğu belirtilen kararda, bu durumun mülkiyet hakkı ile kişisel ve ailevi yaşamın korunması ilkeleriyle bağdaşmadığına dikkat çekildi.
Hâkime Esneklik ve Somut Olay Değerlendirmesi
Anayasa Mahkemesi, nafaka süresinin belirlenmesinde sabit bir kalıp yerine hâkimin somut olayın özelliklerini değerlendirebileceği bir sistemin şart olduğunu belirtti. Kararda; evliliğin süresi, eşlerin mesleki becerileri, iş hayatına katılım imkânları ve kendi imkânlarıyla gelir elde etme kapasitelerinin dikkate alınması gerektiği aktarıldı.
Nafakanın kural olarak belirli koşullar çerçevesinde süreli olması gerektiği, ancak istisnai durumlarda ömür boyu sürmesini gerektiren şartların da yasal zeminde açıkça tanımlanmasının şart olduğu ifade edildi.
TBMM İçin 9 Aylık Yasal Düzenleme Süresi
Yasal bir boşluk oluşmaması ve tarafların mağduriyet yaşamaması adına iptal hükmünün yürürlüğü, kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 9 ay süreyle ertelendi. Bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM), AYM’nin belirlediği ilkeler doğrultusunda yoksulluk nafakasının süresine ve koşullarına ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapması bekleniyor.
Kararda mevcut nafaka dosyalarının veya verilmiş mahkeme kararlarının kendiliğinden ortadan kalkmayacağı, yeni düzenleme yürürlüğe girene kadar mevcut mevzuatın uygulanmasına devam edileceği de hatırlatıldı.
