Avrupa Birliği (AB), ABD yönetiminin Uluslararası Ceza Mahkemesine (UCM) yönelik dozu giderek artan baskı ve yaptırım kararları karşısında hukuki kalkan oluşturmaya hazırlanıyor. Mahkemenin küresel adalet işlevini sekteye uğratmadan sürdürebilmesi amacıyla yürütülen çalışmalarda, AB mevzuatındaki "engelleme tüzüğü" seçeneği öne çıkıyor.
Brüksel’de düzenlenen günlük basın toplantısında konuya ilişkin kritik açıklamalarda bulunan AB Komisyonu Sözcülerinden Siobhan McGarry, mahkemenin savaş suçları ve insanlığa karşı işlenen suçlarla mücadeledeki "hayati rolünü" korumak için tüm imkanların değerlendirildiğini vurguladı. McGarry, gündemdeki hukuki adımlara değinerek, "Engelleme tüzüğü de değerlendirdiğimiz opsiyonlar arasında. Ancak şu aşamada henüz son kararı vermiş değiliz; üye ülkelerle istişare sürecimiz aralıksız devam ediyor," ifadelerini kullandı.
Gözler AB Liderler Zirvesi’nde
Diplomatik kaynaklar, tırmanan krizin 15-16 Ekim tarihlerinde Brüksel'de gerçekleştirilecek AB Liderler Zirvesi’nde detaylıca ele alınacağını belirtiyor. Birliğin öncelikli beklentisinin krizin derinleşmeden çözülmesi olduğunu aktaran McGarry, "Temel tercihimiz, ABD'nin söz konusu yaptırımları fiilen uygulamaya koymaması yönündedir," diyerek diplomatik çözüm temennisini dile getirdi.
Washington'dan UCM'ye Sert Tehdit
İki müttefik arasındaki gerilimin fitili, UCM’nin eski yargıçlarından Navi Pillay’ın Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmesinin ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun yaptığı sert açıklamalarla ateşlendi. UCM’nin ABD vatandaşları üzerinde yetki kullanmasına asla izin vermeyeceklerini savunan Rubio, "Mahkeme ya bu tehditkar tavrından vazgeçecek ya da biz UCM’yi ortadan kaldıracağız," şeklinde konuşarak yaptırım kararlarını duyurmuştu.
Krizin Arka Planı: İsrail Kararı ve Yaptırım Silsilesi
Washington ile UCM arasındaki ipler, mahkemenin Kasım 2024’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında çıkardığı tutuklama emriyle kopma noktasına gelmişti. Karara şiddetle karşı çıkan Washington yönetimi, ağustos ayında UCM Başkanı Tomoko Akane de dahil olmak üzere üst düzey yargıç ve savcıları kapsayan geniş kapsamlı bir yaptırım listesini devreye sokmuştu.
Gelişmeler, AB ile ABD arasında uluslararası hukuk ve küresel yargı yetkisi üzerinden şekillenen yeni bir krizin kapısını aralamış durumda.
