Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tarım sektörünün geleceği ve gıda fiyatlarının seyri açısından kritik önem taşıyan Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) Mart verilerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan rakamlar, tarladaki üretim maliyetlerinin hem aylık hem de yıllık bazda çiftçiyi zorlamaya devam ettiğini ortaya koydu. Buna göre, tarımsal girdi fiyatları martta bir önceki aya kıyasla %3,89, geçen yılın aynı dönemine göre ise %34,26 oranında tırmandı.
Sektörün son 12 aylık ortalama maliyet artışı %33,01 olarak hesaplanırken, yılın ilk üç ayındaki (Aralık ayına göre) birikimli artış ise %11,25’e ulaştı.
Mal ve Hizmet Alımlarında "Yatırım" ve "Tüketim" Makası
Tarım sektörünün ana harcama kalemleri incelendiğinde, doğrudan üretime giden mal ve hizmetler ile yatırıma yönelik harcamalar arasındaki makas dikkat çekti.
Mart ayında, çiftçinin günlük üretimde doğrudan kullandığı mal ve hizmetlerin maliyeti bir önceki aya göre %4,39 artarken, bu kalemdeki yıllık artış %35,82’yi buldu. Traktör, tesisat ve diğer tarımsal yatırımları kapsayan mal ve hizmet endeksi ise aylık %0,84, yıllık ise %25,17'lik daha mukayeseli bir artış grafiği çizdi. Bu durum, üreticinin yatırımdan ziyade doğrudan tarlayı döndürmekte zorlandığına işaret ediyor.
Gübre ve Yem Fiyatları Yıllık Bazda Zirvede
Raporun alt kırılımları incelendiğinde, yıllık bazda genel endeksin üzerinde artış gösteren 3 kritik alt grup öne çıkıyor. Tarımsal üretimin temel yapı taşlarından olan gübre ve toprak geliştiriciler, yıllık %48,33’lük devasa artışla üreticinin bütçesini en çok sarsan kalem oldu. Hayvancılık sektörünün en büyük giderini oluşturan hayvan yemi ise yıllık %35,86 artarak genel ortalamanın üzerinde bir seyir izledi.
Buna karşın, yıllık artışın en sınırlı kaldığı alanlar %20,3 ile tarımsal ilaçlar ve %24,11 ile bina bakım masrafları olarak listelendi.
Mart Ayında Enerji ve Gübre Şoku
Aylık bazda bakıldığında ise mart ayında üreticiyi en çok zorlayan iki unsur enerji ve yine gübre oldu. Gübre ve toprak geliştiriciler aylık %9,69 artarken, akaryakıt ve elektrik gibi kalemleri barındıran enerji ve yağlayıcılar grubu %9,55 yükseldi. Sadece bir ayda yaşanan bu yaklaşık %10'luk sıçramalar, bahar ekimleri döneminde çiftçinin elini zora soktu.
Mart ayının tek tesellisi ise makine bakım masraflarında yaşandı. Bu kalem, aylık bazda %0,16 oranında gerileyerek maliyeti düşen tek alt grup oldu. Veteriner harcamaları ise %0,04'lük artışla mart ayını neredeyse değişim göstermeden, yatay bir seyirle kapattı.
