Türkiye'de internet alan adları yönetiminde yaşanan yapısal değişimler ve dijitalleşme süreciyle birlikte aktif alan adı sayısı önemli bir eşiği geride bıraktı. Aralık 2025 sonu itibarıyla ".TR Ağ Bilgi Sistemi" (TRABİS) kayıtlarında yer alan ".tr" uzantılı aktif alan adı sayısı 1,3 milyona ulaştı. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) pazar verilerinden derlenen bilgilere göre, Türkiye'nin dijital kimliğini temsil eden alan adlarının yönetim süreci 1991 yılına kadar uzanıyor.
Alan Adı Yönetiminde Tarihsel Süreç ve Mevzuat
Türkiye'de ".tr" alan adlarının yönetimi, 1991 yılından itibaren Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) tarafından yürütülmeye başlandı. İnternet ekosisteminin büyümesiyle birlikte, 2008 yılında çıkarılan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile alan adı yönetimine ilişkin yetkilendirme süreçlerinde yeni bir düzenlemeye gidildi. Bu kanun kapsamında, internet alan adlarının tahsisini yapacak kurum veya kuruluşun belirlenmesi ile yönetim esaslarının tespiti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verildi.
Bakanlık tarafından hazırlanan "İnternet Alan Adları Yönetmeliği", 7 Kasım 2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu yönetmelikle birlikte, ".tr" uzantılı alan adlarının tahsisine ilişkin tüm iş ve işlemlerin yürütülmesi yetkisi ve görevi resmi olarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna (BTK) devredildi.
TRABİS’in Faaliyete Geçmesi ve ".a.tr" Yapısı
BTK bünyesinde yürütülen teknik ve idari çalışmaların ardından, 14 Eylül 2022 tarihinde TRABİS resmen faaliyete geçti. Sistemin geliştirilmesi ve güncel ihtiyaçlara yanıt vermesi amacıyla, 10 Haziran 2023 tarihli Resmi Gazete'de "İnternet Alan Adları Tebliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" yayımlandı. Bu düzenleme ile BTK, alan adları yönetiminde gerekli güncellemeleri hayata geçirdi.
Kurul kararıyla hayata geçirilen ".a.tr" yapısındaki alan adlarının tahsis süreci, belirli usul ve esaslar çerçevesinde yürütülmeye başlandı. Bu yapıdaki alan adlarının ilk tahsis işlemlerinde öncelik; kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kuruluşlara verildi. Bu kuruluşların yürürlük tarihinde halihazırda tahsisli olan alan adları, öncelikli işlem kapsamında değerlendirmeye alındı.
Tahsis Kuralları ve Güncel İstatistikler
".a.tr" yapısındaki alan adlarına ilişkin işlem ücretleri BTK Kurulu tarafından belirleniyor. Mevcut düzenlemeye göre, kamu ve eğitim odaklı olan "gov.tr, edu.tr, tsk.tr, bel.tr ve k12.tr" uzantıları için üretilecek alan adları ücretsiz olarak tahsis ediliyor. Diğer alan adları için ise tahsis süreçleri "ilk gelen ilk alır" kuralı çerçevesinde işletiliyor.
TRABİS öncesi dönemde yaklaşık 460 bin olan aktif alan adı sayısı, sistemin devreye girmesiyle birlikte hızlı bir artış göstererek 2025 yılı sonunda 1,3 milyona yükseldi. Dağılım verilerine bakıldığında, 988 bin 743 kayıt ile "com.tr" uzantısının en büyük paya sahip olduğu görülüyor. Bunu 180 bin 62 ile doğrudan ".tr" uzantısı, 29 bin 974 ile "org.tr" ve 27 bin 386 ile "net.tr" uzantılı siteler izliyor.
Sunucu Barındırma Dağılımı ve Uyuşmazlık Çözümü
Türkiye uzantılı alan adlarını kullanan internet sitelerinin barındırılma (hosting) verilerine göre sitelerin yüzde 81,2'si Türkiye'de barındırılıyor. Türkiye'yi sırasıyla yüzde 6 ile Almanya, yüzde 5,3 ile ABD ve yüzde 2,1 ile Fransa takip ediyor.
Alan adlarına ilişkin ihtilafların giderilmesi amacıyla BTK tarafından "Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması" (UÇM) kuruldu. TR Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, tahsis, kullanım veya ihlal kaynaklı anlaşmazlıkları yargı öncesinde hızlı bir şekilde çözmeyi amaçlıyor. Bu kapsamda BTİDER, ISTAC ve TOBBUYUM yetkili kuruluşlar olarak hizmet veriyor.
