Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik nokta olan Hürmüz Boğazı'nda petrol trafiği önemli ölçüde durma noktasına geldi. İran tarafından boğazdaki trafiğin kesilmesi, günlük yaklaşık 14 milyon varillik bir arzın devre dışı kalmasına neden oldu. Normal şartlarda günde ortalama 150 geminin hareket ettiği boğazda, mevcut durumda günlük gemi geçiş sayısı 5'e kadar geriledi. Bu durum küresel piyasalarda derin bir arz şoku oluşturarak fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırdı.
Petrol Fiyatlarında Sert Yükseliş Kaydedildi
ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgedeki savaşa dair yaptığı açıklamaların ardından piyasalarda sert dalgalanmalar izlendi. 2 Nisan tarihinde WTI ham petrolü günlük yüzde 11’in üzerinde bir artış göstererek 111,54 dolar seviyesinden günü tamamladı. Gün içindeki en yüksek seviye ise 113,97 dolar olarak kaydedildi. Aynı gün Brent petrol yüzde 7,8 artışla 109,03 dolardan kapanırken, WTI Mayıs 2022’den bu yana ilk kez Brent petrolün üzerinde bir fiyatla işlem gördü.
Fiyatlardaki yükseliş eğilimi bugün de devam ediyor. Saat 10.25 verilerine göre Brent vadeli işlemleri yaklaşık yüzde 1,6 artışla varil başına 111,41 dolara yükselirken, WTI ham petrolü yüzde 2,6 artış kaydederek 115,02 dolar seviyesine ulaştı.
WTI ve Brent Arasındaki Yapısal Farklılıklar Öne Çıkıyor
Analistler, WTI ve Brent arasındaki bu fiyat farkının klasik arz-talep dengesinin ötesinde yapısal bir değişime işaret ettiğini belirtiyor. Deniz yoluyla taşınan küresel arzı temsil eden Brent petrol, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalardan doğrudan etkileniyor. Buna karşın boru hatlarıyla taşınabilen WTI, fiziksel erişilebilirliğinin daha yüksek olması nedeniyle yatırımcılar için alternatif bir gösterge haline dönüştü. Uzman görüşlerine göre WTI, yalnızca bir petrol türü olmanın ötesinde, ABD’nin bölgedeki askeri duruşuna yönelik beklentilerin de fiyatlandığı bir finansal enstrüman işlevi görüyor.
"Backwardation" Yapısı ve Fiziksel Tedarik Sıkışıklığı
Piyasada "backwardation" olarak tanımlanan yapının derinleşmesi, arz sıkışıklığının en belirgin göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor. Yakın vadeli kontratların ileri vadeli kontratlara göre daha yüksek fiyatlanması, piyasa aktörlerinin fiziksel petrole erişimde zorluk yaşadığını gösteriyor. Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar deniz yoluyla sevkiyatı sekteye uğratırken, rafinerilerin kısa vadeli tedarik arayışına girmesi mevcut teslimatlar için fiyatların hızla yükselmesine yol açıyor.
Rafineriler Tedarik Rotalarını ABD İç Pazarına Çevirdi
Deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve tanker trafiğindeki aksaklıklar, rafinerileri tedarik stratejilerini değiştirmeye zorladı. Birçok rafineri, tedarik rotalarını ABD iç piyasasına yönlendirdi. Bu gelişme, özellikle Cushing, Oklahoma merkezli WTI petrolüne olan talebi artırarak fiyatların yüksek seyretmesinde etkili oldu. ABD'de olası ihracat kısıtlamalarına yönelik endişelerin azalması da fiyatları destekleyen bir diğer unsur olarak kaydedildi. Bölgedeki savaşın süresi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılmasına ilişkin belirsizlikler, piyasadaki oynaklığın devam etmesine neden oluyor.
