ABD’de Donald Trump yönetiminin küresel ticareti yeniden şekillendirme hedefi, hukuki sınırların ve takvimlerin zorlandığı kritik bir aşamaya girdi. Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında uygulanan %10’luk geçici küresel gümrük vergisinde 24 Temmuz Cuma günü itibarıyla sona yaklaşılırken, Washington yönetimi korumacı ticaret hattını korumak için alternatif hukuki enstrümanları masaya yatırdı.
Yüksek Mahkeme’nin acil durum yetkilerine yönelik yaklaşımı sonrası gözler, 1974 Ticaret Yasası’nın sunduğu alternatif yetki alanlarına çevrilmiş durumda.
Geçici Yetkilerden Kalıcı Soruşturmalara: 301. Bölüm Kozu
Günü dolan geçici düzenlemelerin ardından ticaret dengelerini korumayı amaçlayan Beyaz Saray, yeni dönemin mimarisini 1974 Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü üzerine kurmayı planlıyor. ABD Ticaret Temsilciliğine (USTR) küresel ticaret anlaşmalarını ihlal eden ya da haksız rekabet yaratan ülkelere karşı doğrudan soruşturma açma ve yaptırım uygulama yetkisi veren bu madde, Washington’ın en güçlü hukuki kozu olarak öne çıkıyor.
Sürecin sinyallerini daha önce veren USTR; mart ayı itibarıyla Çin, Avrupa Birliği, Meksika ve Hindistan gibi dev ekonomilerin imalat politikalarını mercek altına almıştı. Zorla çalıştırma gibi insani ve ticari ihlallerin de dahil edildiği bu incelemelerin, önümüzdeki günlerde somut yaptırım kararlarına dönüşmesi bekleniyor. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer de konuya ilişkin adımların son derece yakın bir takvimde atılacağını doğruladı.
Kanada Hedefte: Ek Vergi Tehdidi ve Bölgesel Dengeler
Yeni ticaret stratejisinin ortalama gümrük vergisi oranlarında ani bir sıçrama yaratması beklenmese de belirli ülkelere yönelik sert hamleler gündemden düşmüyor. Mevcut durumda %12,1 seviyesinde bulunan ortalama tarife oranının, yürürlükteki takvim doğrultusunda yıl sonuna kadar %9,8 seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor.
Ancak Trump’ın özellikle komşu ülkeler ve stratejik ortaklarla olan ilişkilerde korumacı tavrını sertleştirdiği görülüyor. Kanada’dan ithal edilen belirli ürün gruplarına %50 oranında ek gümrük vergisi getirilmesi yönündeki öneriler, Kuzey Amerika pazarında yeni bir krizin kapıda olduğuna işaret ediyor.
Ekonomik Fatura Büyüyor: Hanehalkı ve Bütçe Etkisi
Gümrük vergilerinde atılması planlanan bu adımların ABD iç ekonomisine ve tüketiciye yansıması ise tartışmaların odağında yer alıyor.
Amerikan Ailelerine Yükü: Mevcut gümrük vergisi politikalarının ABD’deki bir hane halkına yıllık maliyetinin yaklaşık 550 dolar olduğu hesaplanırken, yeni yaptırımların devreye girmesi halinde bu yükün 1.100 dolara kadar çıkabileceği öngörülüyor.
Hazine Gelirlerinde Değişim: Önümüzdeki 10 yıllık perspektifte mevcut yasalar dahilinde toplanması beklenen 1,3 trilyon dolarlık gümrük geliri projeksiyonunun, 301. Bölüm kapsamındaki yeni önlemlerle birlikte 2 trilyon dolar sınırına ulaşabileceği belirtiliyor.
Washington'ın atacağı bu adımların, önümüzdeki süreçte hem küresel tedarik zincirlerinde hem de ABD'nin ana ticaret ortaklarıyla yürütülen ikili ilişkilerde belirleyici bir rol oynaması bekleniyor.
