Ticaret Bakanlığı, tüketici elektroniğinde sürdürülebilirliği artırmak ve israfı önlemek amacıyla "Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik Taslağı"nı hazırlayarak ilgili tarafların görüşüne sundu. Yeni düzenleme ile mevcut durumda yenilenerek satışa sunulan cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu ve modemlere televizyonlar da dahil edilecek. Taslak, kullanılmış teknolojik ürünlerin belirli standartlarda yenilenerek sertifikalı bir şekilde tekrar ekonomiye kazandırılmasını amaçlıyor.
Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) Dönemi Başlıyor
Düzenleme kapsamında, yenileme işlemlerinin merkezi bir sistem üzerinden takip edilmesi amacıyla Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) hayata geçirilecek. Bakanlıkça belirlenen tüm yenileme işlemleri bu sistem üzerinden kayıt altına alınacak. Yenilenen ürünler için oluşturulacak elektronik sertifikaların tüketicilere verilmesi zorunlu kılınacak.
YÜBİS; yetkili satıcıların ve yerinde yenileme noktalarının yetkilendirilmesi, kayıp-kaçak veya çalıntı ürün sorgulamaları, veri trafiği kontrolleri ve yeterlilik belgelerinin geçerlilik durumunun takibi gibi kritik süreçleri yönetecek. Tüketiciler, sistemdeki verilerin belirli bölümlerine erişim sağlayarak ürünlerin geçmişi ve yenileme süreci hakkında sorgulama yapabilecek. Yenileme merkezleri ile yetkili satıcıların tüm bilgi ve belgelerini bu sisteme kaydetmesi yasal zorunluluk olacak.
Yenileme Merkezleri İçin Sıkı Denetim ve Şartlar
Taslağa göre, yenileme yetki belgesi alabilmek için işletmelerin belirli kriterleri karşılaması gerekecek. Bu kapsamda, yenileme merkezlerinin sermaye şirketi niteliğinde olması ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun yeterlilik belgesine sahip olması şartı aranacak.
Yenileme merkezlerinin faaliyetlerini denetlemek üzere Bakanlık bünyesinde 5 üyeden oluşan bir komisyon kurulacak. Bu komisyon; denetimler neticesinde kurallara uymayan merkezlere uyarı yapma, yetki belgesini askıya alma veya iptal etme yetkisine sahip olacak. Ayrıca, yetki belgeli merkezlerin yenilediği ürünlere ait Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzlarını internet sitelerinde yayımlaması gerekecek. Tüketicinin talep etmesi durumunda bu kılavuzlar yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcıları aracılığıyla teslim edilecek.
Beyaz Liste ve Elektronik Kimlik Zorunluluğu
Elektronik kimlik bilgisine sahip kullanılmış ürünlerin yenilenebilmesi için e-Devlet üzerindeki "beyaz liste"de yer alması temel şartlardan biri olacak. Ayrıca bu cihazların, işlem tarihinden en az bir yıl öncesine ait veri, ses veya kısa mesaj trafiğinin bulunması gerekecek.
Suistimallerin önlenmesi amacıyla, daha önce yenilenmiş bir ürünün tekrar yenileme işlemine tabi tutulabilmesi için satış tarihinden itibaren en az 30 günlük bir sürenin geçmesi şartı getirilecek. Yetkili satıcıların kredi kartıyla yapacağı satışlarda ise ödeme işlemlerinin yenileme merkezine ait sanal POS üzerinden gerçekleştirilmesi zorunlu tutulacak.
Tüketici Hakları ve Cayma Süreci Genişletiliyor
Yeni düzenleme, tüketicilerin yenilenmiş ürün alımlarında sahip olduğu hakları güçlendiriyor. Mevcut durumda sadece mesafeli satışlarda (internet üzerinden) geçerli olan 14 günlük cayma hakkı, tüm satış yöntemlerini kapsayacak şekilde genişletilecek. Buna göre tüketiciler, fiziksel mağazalardan yaptıkları yenilenmiş ürün alışverişlerinde de 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilecek.
Ürün değerleme süreçlerinde de yeni süre kısıtlamaları öngörülüyor. Kullanılmış malın değerlemesi, ürünün merkeze veya yetkili satıcıya ulaşmasından itibaren üç iş günü içinde tamamlanacak. Tüketicinin teklifi kabul etmesi durumunda, ödeme veya taahhüt edilen faydalar aynı gün içinde sağlanacak. Takas içeren sözleşmelerde ise bu faydalar tüketicinin yükümlülüklerini yerine getirdiği gün sunulacak. Taslak yönetmeliğin, yayımlandığı tarihten üç ay sonra yürürlüğe girmesi planlanıyor.
