Türkiye’nin en önemli çeltik üretim merkezlerinden biri olan Samsun’un Bafra Ovası, yerli ve milli tarım hamlesinin merkez üssü haline geldi. Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (KTAE) bünyesinde 1982 yılından bu yana aralıksız sürdürülen ıslah ve geliştirme çalışmaları, tarımda dışa bağımlılığı azaltacak ve iklim değişikliğinin etkilerini en aza indirecek somut sonuçlar verdi. Tam 44 yıllık bilimsel bir birikimin ürünü olarak geliştirilen ve tescillenen 7 farklı yerli çeltik çeşidi, yüksek verim gücü ve lezzetiyle dikkat çekiyor.
Türk Mutfağının Lezzet Standartlarına Uygun Tohumlar
Geliştirilen tohumların en belirgin özelliği, yüksek rekolte potansiyelini Türk tüketicisinin alışık olduğu damak tadıyla buluşturması. Karadeniz, Kızılırmak, Bafra Yıldızı, Mevlütbey, Kocamaninci, Gizlenci ve İlkeren adı verilen bu 7 yerli çeşit; yatmaya dayanıklı güçlü sap yapıları, yüksek pirinç randımanları ve makineli hasada tam uyum sağlamalarıyla öne çıkıyor. Özellikle Kocamaninci ve Gizlenci çeşitleri, dekar başına 850 kilogram ile 1 ton arasında sunduğu rekor verimle üreticinin yüzünü güldürmeyi hedefliyor.
İklim Riskine Karşı 'Erkenci' Güvence
Küresel ısınma ve aniden gelişen doğal afetler, geleneksel tarım takvimini altüst ederken enstitü araştırmacıları bu sorunu "erkenci" tohumlarla aştı. Standart çeltik çeşitlerinin olgunlaşması yaklaşık 130 günü bulurken, tescil edilen yerli çeşitlerden İlkeren, gelişimini sadece 100 ila 105 gün gibi kısa bir sürede tamamlıyor.
Bu durum çiftçiye yalnızca zamandan tasarruf sağlamakla kalmıyor; kışlık sebze yetiştiriciliğinin ardından arazilerin ikinci ürün olarak değerlendirilmesine de imkan tanıyor. Böylece ekim dönemi geciken arazilerin boş kalması önlenirken, sonbahar yağışları ve erken gelen soğuklar nedeniyle yaşanabilecek rekolte kayıplarının da önüne geçiliyor.
Kuraklığa Karşı Devrim Niteliğinde Yöntem
Çeltik yetiştiriciliğinde tarlaların sürekli su altında tutulması zorunluluğu, küresel su krizinin yaşandığı günümüzde ciddi bir kaynak israfına yol açıyordu. Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, uluslararası boyutta yürütülen MEDWATERICE projesi kapsamında Bafra Ovası’ndaki deneme sahalarında yenilikçi sulama tekniklerini test etti.
Geliştirilen Alternatif Islatma ve Kurutma (AWD) yöntemi sayesinde, çeltikte verim ve kalite kaybı yaşanmaksızın su kullanımında yüzde 18 ile yüzde 33 arasında tasarruf sağlandığı kanıtlandı. Bu teknik, bölgede sulama amacıyla kullanılan elektrik enerjisinde de ciddi bir tasarruf kalemi yaratarak hem çevreci hem de ekonomik bir üretim modelini hayata geçiriyor.
