Orta Doğu’da ABD/İsrail ile İran arasında başlayan ve bölgesel gerilime dönüşen çatışmaların ilk ayında, küresel finans piyasalarında sert kayıplar yaşandı. Söz konusu süreçte dünya genelinde borsaların toplam piyasa değeri yaklaşık 14 trilyon dolar azaldı.
Küresel Piyasa Değerinde Büyük Düşüş
28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından geçen bir aylık süreçte, küresel borsaların toplam değeri 157,5 trilyon dolardan 30 Mart itibarıyla 143,5 trilyon dolara geriledi. Böylece piyasalarda yaklaşık 14 trilyon dolarlık kayıp oluştu.
Bu kaybın, Almanya, Japonya, İngiltere ve Fransa gibi gelişmiş ekonomilerin yıllık Gayri Safi Yurt İçi Hasılasını geride bıraktığı hesaplandı.
Küresel Endekslerde Yaygın Gerileme
Söz konusu dönemde Amerika, Avrupa ve Asya’daki önde gelen borsa endekslerinin tamamı negatif performans sergiledi. En sert düşüş yüzde 16,8 ile Güney Kore’de Kospi endeksinde kaydedildi.
Kospi’yi yüzde 12 ile Japonya’da Nikkei 225, yüzde 10,7 ile Almanya’da DAX 40, yüzde 9,4 ile Fransa’da CAC 40 izledi. İspanya’da IBEX 35 yüzde 7,6, İtalya’da FTSE MIB 30 yüzde 7,2 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi değer kaybetti.
Asya piyasalarında Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 6, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 7,4 geriledi.
ABD piyasalarında da düşüşler dikkat çekti. S&P 500 endeksi yüzde 7,7, Nasdaq endeksi yüzde 8,2 ve Dow Jones endeksi yüzde 7,6 oranında değer kaybetti.
Risk Algısı ve VIX Endeksinde Artış
Piyasalarda artan belirsizlik, “korku endeksi” olarak bilinen VIX Endeksi’ne de yansıdı. S&P 500’deki dalgalanmayı ölçen endeks, bu dönemde yaklaşık yüzde 46 artarak 31,3 seviyesine yükseldi.
ABD ve İran tarafından çatışmanın seyrine ilişkin gelen farklı açıklamalar, piyasalarda risk algısının yüksek kalmasına neden oldu.
Tahvil Piyasalarında Satış Baskısı
Enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkilerine ilişkin endişeler, küresel tahvil piyasalarında da satış baskısını artırdı. ABD, Avrupa ve Asya’da tahvil faizleri yükseliş gösterdi.
ABD 10 yıllık tahvil faizi 27 Mart’ta yüzde 4,4870 seviyesine çıkarak Temmuz 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Avrupa’da Faizler Uzun Yılların Zirvesinde
Avrupa’da artan enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik beklentiler, tahvil faizlerini yukarı taşıdı. Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,09 ile Haziran 2011’den, Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,83 ile Haziran 2009’dan, İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi ise yüzde 4,99 ile Temmuz 2008’den bu yana en yüksek seviyelerini test etti.
Piyasalarda Avrupa Merkez Bankasının yıl sonuna kadar üç faiz artırımına gidebileceği yönünde fiyatlamalar öne çıktı.
Asya Piyasalarında Ayrışma
Asya’da Japonya’da para politikasının sıkılaşabileceğine yönelik beklentiler öne çıkarken, Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,39 ile 1999’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Çin’de ise 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 1,80 seviyesinde yatay seyrini sürdürdü. Bu durumun, Çin’de deflasyon riskleri ve para politikasında sıkılaşma beklentisinin düşük olmasıyla bağlantılı olduğu belirtildi.
Fed’den Temkinli Politika Mesajı
ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, Harvard Üniversitesinde yaptığı konuşmada Orta Doğu’daki gelişmelerin enerji fiyatları üzerinde etkili olduğunu belirtti.
Powell, para politikasının arz şoklarına kısa vadede sınırlı etkisi olduğunu ifade ederek, mevcut politikaların gelişmeleri izlemek açısından uygun konumda olduğunu söyledi. Enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların genellikle kısa süreli olduğuna dikkat çekti.
Piyasalarda Gündem Nisan Ayında da Sürecek
ABD-İran hattındaki gelişmelerin ve enerji fiyatları üzerinden oluşan etkilerin, nisan ayında da küresel piyasalarda ana gündem başlıkları arasında yer alması bekleniyor.
