Rusya'nın Ukrayna üzerinden gerçekleştirdiği doğal gaz sevkiyatının 2025'in başında tamamen durması, Avrupa enerji piyasalarında yeni bir dönemin kapısını araladı. Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün (OIES) son raporuna göre, uzun yıllar boyunca kıta genelinde birbirine yakın seyreden doğal gaz fiyatları, bu kritik kesintinin ardından kökten bir ayrışma sürecine girdi.
Sevkiyat rotalarının değişmesi ve Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) ithalatının ağırlık kazanması, kıtanın batısı ile doğusu arasında belirgin bir fiyat ve ticaret dengesizliği yarattı. 2026'nın ilk yarısında da etkisini sürdüren bu yeni yapı, Avrupa'nın enerji lojistiğinde kalıcı izler bırakmaya devam ediyor.
Kuzeybatı Avrupa'da Ucuz Gaz, Orta ve Doğu Avrupa'da Yüksek Maliyet
Yeni düzende LNG terminallerine coğrafi olarak yakın olan Kuzeybatı Avrupa ülkeleri, daha avantajlı ve düşük fiyatlarla gaz tedarik etme imkanına kavuştu. Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere'deki ticaret merkezleri kıtanın en ucuz gazının işlem gördüğü bölgeler oldu.
Buna karşılık, Almanya'nın doğusundan başlayarak Orta ve Doğu Avrupa'ya uzanan hatlarda fiyatlar kademeli olarak tırmandı. Almanya'nın THE merkezi Batı'nın üzerinde fiyatlanırken; Çekya, Avusturya ve Slovakya gibi ülkelerdeki merkezlerde maliyetler çok daha yüksek seviyelerde sabitlendi. Uzmanlar bu durumun, LNG'nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı limanlarından sisteme girerek doğu yönüne taşınmasından kaynaklandığını vurguluyor.
Krizlere Rağmen Dev Büyüme: İşlem Hacmi 100 Bin Teravatsaati Aştı
Tedarik kaynaklarındaki bu radikal değişim ve Rus gazındaki devasa kayıp, ironik bir biçimde Avrupa gaz piyasasının hacim olarak büyümesini engellemedi. Aksine, kıtadaki ticareti yapılan toplam doğal gaz hacmi 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 16 oranında artış gösterdi. Aynı dönemde fiziksel gaz talebi de yüzde 8 yükseldi.
Bu verilerle birlikte Avrupa'daki toplam işlem hacmi tarihte ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini geride bıraktı. Rapor, Avrupa gaz piyasasının yeni arz yapısına ve şoklara karşı olağanüstü bir direnç gösterdiğini kanıtladığına dikkat çekti.
TTF Küresel Referans Haline Geldi, Belçika Piyasaya Damga Vurdu
Avrupa'nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF, bu kriz ve dönüşüm sürecinde küresel referans konumunu daha da sağlamlaştırdı. İşlem hacmini yüzde 14 artıran TTF, diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaşarak rakipsiz olduğunu bir kez daha gösterdi. Öyle ki, TTF'deki işlemler İngiltere NBP'sinin 9, Almanya THE'sinin 20, İtalya PSV'sinin ise 52 katından fazla gerçekleşti. Avrupa'daki tüm gaz işlemlerinin yüzde 81'i bu merkez üzerinden döndü.
Madalyonun diğer yüzünde ise ticaret rotalarının değişmesinden ötürü farklı hikayeler yazıldı. Belçika'nın ZTP merkezi, artan LNG ithalatı ve İngiltere-Fransa hattından gelen gazın doğuya yönlendirilmesi sayesinde işlem hacmini yüzde 165'in üzerinde büyüttü. Buna karşılık, Rus gazına doğrudan bağımlı kalan Slovakya'daki SVOB merkezinde hacim yüzde 77, Çekya'daki VOB'da ise yaklaşık yüzde 18 oranında geriledi.
