Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü'nün raporuna göre, 2025 başında sona erecek Rus gazı sevkiyat anlaşması, Avrupa'nın gaz ticaretinde köklü değişikliklere yol açtı. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatında yoğunlaşan Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin bir fiyat farkı oluştu.
Uzun yıllar boyunca birbirine yakın seyreden doğal gaz fiyatlarının, Rusya'nın Ukrayna üzerinden Avrupa'ya gaz sevkiyatını durdurmasının ardından yeniden ayrıştığı tespit edildi. LNG giriş noktalarına yakın ülkeler, daha düşük fiyatlarla gaz temin ederken, Orta ve Doğu Avrupa'da fiyatlar kalıcı olarak yüksek seviyelerde kalmaya başladı.
Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere’deki ticaret merkezleri en düşük gaz fiyatlarını sunarken, Almanya'nın doğusundaki Orta ve Doğu Avrupa merkezlerinde fiyatlar kademeli olarak yükseldi. Fransa'nın TRF, Belçika'nın ZTP, Hollanda'nın TTF ve İngiltere'nin NBP gibi merkezlerinde fiyatlar en düşük seviyelerde gerçekleşti. Almanya'nın THE merkezi, bu merkezlerin üzerinde bir fiyat düzeyine sahipken, Çekya, Avusturya ve Slovakya'daki merkezlerde fiyatlar daha yüksek oldu.
Bu durumun sebebinin, LNG'nin büyük ölçüde Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın doğuya taşınması olduğu belirtildi. Ayrıca bu eğilimin 2026'nın ilk yarısında da devam etmesi bekleniyor.
Avrupa gaz piyasası, Rus gazındaki kayba rağmen işlem hacmi açısından büyümeyi sürdürdü. 2025 yılında Avrupa'daki ticareti yapılan doğal gaz hacmi, önceki yıla göre %16 artarken, fiziksel gaz talebi %8 yükseldi. Böylece toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı. Rapor, bu gelişmenin Avrupa gaz piyasasının yeni arz yapısına hızla uyum sağladığını göstermekte olduğunu belirtiyor.
Hollanda merkezli TTF ise Avrupa'nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olarak konumunu korudu. TTF'de işlem hacmi, geçen yıl %14 artarak, diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. Ayrıca TTF, İngiltere'nin NBP merkezinin yaklaşık 9 katı, Almanya'nın THE merkezinin yaklaşık 20 katı ve İtalya'nın PSV merkezinin 52 katından fazla işlem hacmine sahip oldu. Avrupa'da gerçekleştirilen tüm doğal gaz işlemlerinin %81'i TTF üzerinden gerçekleştirildi.
Belçika'nın ZTP ticaret merkezi de dikkat çekici bir yükseliş gösterdi. ZTP'de işlem hacmi, 2025'te %165'in üzerinde bir artış kaydetti. Bu yükselişin, Belçika'nın LNG ithalatındaki artış ve İngiltere ile Fransa'dan gelen gaz akışının doğuya yönelmesiyle ilişkilendirildiği belirtildi. Bunun yanı sıra Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa'daki bazı ticaret merkezlerinde işlem hacimlerinde düşüşler yaşandı. Özellikle Slovakya'daki SVOB merkezinde işlem hacmi %77, Çekya'daki VOB'da ise yaklaşık %18 azaldı. Bu gerilemenin temel nedeni, Rus gazı akışının kesilmesi sonrası bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi olarak ifade edildi.
