Türkiye konut piyasasında son yıllarda yaşanan sert fiyat yükselişleri yerini belirgin bir yavaşlamaya bıraktı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan Konut Fiyat Endeksi (KFE) ekim ayı verileri, piyasadaki soğumanın boyutlarını gözler önüne serdi. Buna göre konut fiyatlarındaki yıllık nominal artış oranı ekimde yüzde 21,1 seviyesinde gerçekleşerek son 77 ayın en düşük düzeyine indi.
Zirveden 6,5 yılın en düşük seviyesine
Endeks verileri geçmiş dönemlerle kıyaslandığında piyasadaki değişim daha net görülüyor. Konut fiyatlarındaki bundan önceki en düşük yıllık artış, Kovid-19 pandemisinin ekonomik etkilerinin zirve yaptığı Mayıs 2020 döneminde yüzde 16,9 olarak ölçülmüştü. Aradan geçen yaklaşık 6,5 yıllık süreçte fiyatların en sert tırmandığı dönem ise yüzde 186,79'luk rekor artışla Ekim 2022 olmuştu.
Nominal artış hızındaki yavaşlamaya paralel olarak konutun enflasyon karşısındaki reel değer kaybı da devam etti. Ekim ayında konut fiyatları geçen yılın aynı dönemine kıyasla reel bazda yüzde 6,6 oranında geriledi. Piyasada son dönemin en keskin reel düşüşü ise yüzde 7,2 ile Ocak 2025'te kaydedilmişti.
"Sıkı para politikası ve yüksek faiz talebi sınırlıyor"
Piyasadaki mevcut tabloyu değerlendiren İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sefer Şener, Türk lirası bazında fiyatlar yukarı yönlü hareket etse de enflasyon dikkate alındığında konutun değer yitirdiğini vurguladı. Şener, Konut Fiyat Endeksi'nin son 32 ayın 31'inde reel olarak gerilediğine dikkat çekti.
Mayıs 2020'deki düşük artışın pandemi kaynaklı belirsizlik ve ekonomik durgunluktan beslendiğini hatırlatan Şener, bugünkü yavaşlamanın arkasında ise uygulanan dezenflasyon programı ve sıkı para politikasının bulunduğunu ifade etti. Yüksek seyreden konut kredisi faizlerinin finansmana erişimi zorlaştırdığını belirten Şener, hane halkının birikimlerini alternatif yatırım araçlarına yönlendirmesinin de konut talebini frenlediğini dile getirdi.
Satıcı beklentisi ile alım gücü arasındaki makas açılıyor
Konut piyasasındaki temel tıkanıklıklardan birinin fiyatlama davranışları olduğuna işaret eden Prof. Dr. Sefer Şener, hane halkı gelirlerindeki artışın konut fiyatlarının gerisinde kaldığını söyledi. Satıcıların fiyat beklentileri ile alıcıların ödeme gücü arasındaki farkın giderek açıldığını aktaran Şener, özellikle inşaatı tamamlanmasına rağmen boş tutulan veya kiraya verilmeyen konutların etiketlerinin düzenli olarak yukarı çekilmesinin barınmaya erişimi zorlaştırdığını ve enflasyonla mücadele sürecine zarar verdiğini kaydetti.
"Zayıf talep ortamında fiyatlar düşük kalmayı sürdürecek"
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman ise enflasyondan arındırılmış veriler ışığında konut fiyatlarındaki gerileme trendinin son 3,5 yıldır kesintisiz sürdüğüne vurgu yaptı. Yatırımcı davranışlarındaki değişime değinen Büyükduman, altın ve borsa cephesindeki düşüşler ile fon piyasalarındaki dalgalanmaların yatırımcıların toplam servetinde erimeye neden olduğunu belirtti. Servet etkisindeki bu azalmanın konut alım iştahını doğrudan zayıflattığını ifade eden Büyükduman, talebin cılız kaldığı mevcut konjonktürde konut fiyatlarının düşük seviyelerde seyretmeye devam edeceğini öngördü.