Küresel pazarlarda gıda emtialarının maliyet yükü artmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından paylaşılan son veriler, uluslararası piyasalarda işlem gören temel tarım ürünlerinin fiyatlarında eylül ayında ciddi bir sıçrama yaşandığını ortaya koydu. Aylık bazda %1,5’lik bir artış sergileyerek 136 puana ulaşan FAO Gıda Fiyat Endeksi, son 4 yılın en yüksek seviyelerinden birini kaydederek mutfak enflasyonuna dair endişeleri yeniden alevlendirdi.
Nakliye Rotalarında Tıkanıklık Ve İklim Baskısı
Son fiyat artışlarının arka planında, küresel deniz ticaretinde yaşanan lojistik kısıtlamalar ile aşırı hava olayları başı çekiyor. FAO Başekonomisti Máximo Torero, özellikle Hürmüz Boğazı ve Karadeniz hattındaki nakliye aksamalarının iklim şoklarıyla birleştiğine dikkat çekti. Torero, taşımacılık ve enerji maliyetlerindeki bu baskının sürmesi durumunda, gıda ithalatına bağımlı ekonomilerde tüketici fiyatlarının kısa sürede daha da tırmanabileceği uyarısında bulundu.
Buğday Ve Şekerde Rekor Artış Yüzdesi
Aylık endeks hareketlerinde en yüksek primlenme tahıl ve şeker gruplarında gözlendi:
Tahıl Grubu: FAO Tahıl Fiyat Endeksi aylık %5,1 yükseldi. Karadeniz’deki lojistik engeller ile Kuzey Amerika’daki kuraklık kaygıları buğday fiyatlarını %6,3 tırmandırdı. ABD’deki rekolte endişeleri ve nakliye krizleri ise mısır fiyatlarını %5,6 yukarı taşıdı.
Şeker Grubu: Şeker endeksi, zayıf muson yağmurları, El Nino etkisi ve Brezilya ile AB’deki üretim beklentilerinin düşmesiyle %6,1 oranında belirgin bir yükseliş kaydetti.
Bitkisel Yağlar: Güneydoğu Asya’daki kuraklık nedeniyle palm yağı arzının daralması, yağ endeksini %0,9 artırdı.
Et Ve Süt Ürünleri: Yüksek küresel arzın etkisiyle et fiyatları %1,1 gerilerken, süt ürünleri fiyatları peynir ve süt tozu dengelenmesiyle neredeyse yatay bir seyir (%0,1 düşüş) izledi.
Küresel Tahıl Üretim Tahmini Düşürüldü
FAO, piyasa eğilimlerini değerlendirdiği Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu verilerini de güncelledi. Kuraklık ve yüksek sıcaklıklar nedeniyle Avrupa Birliği ve ABD'deki yemlik tahıl verim beklentileri aşağı yönlü revize edildi. Buna göre 2026 küresel tahıl üretim tahmini, bir önceki yıla kıyasla %2,1 gerileyerek 2 milyar 979 milyon ton seviyesine çekildi.
Karadeniz hattındaki lojistik sınırlamalar ve alternatif taşıma kanallarının yetersizliği sebebiyle küresel tahıl ticaretinin de bir önceki sezona kıyasla %3,5 daralarak 505,8 milyon tona düşmesi bekleniyor.
