Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimler ve Kızıldeniz’deki güvenlik riskleri, küresel enerji tedarikinin en hassas noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak geliştirilen boru hatlarını yeniden tartışmaya açtı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi dev üreticilerin Hürmüz’ü baypas etmek üzere hayata geçirdiği stratejik hatlar, deniz taşımacılığındaki güvenlik açıkları nedeniyle tam anlamıyla koruma sağlayamıyor.
Kpler verilerine göre, Yemen’deki Husilerin ticari gemilere yönelik hamleleri ve Bab el-Mendeb Boğazı’ndaki risklerin artmasıyla bölgeden geçen emtia gemisi sayısı son ayların en düşük seviyesine geriledi.
Petroline Güzergahında Deniz Taşımacılığı Engeli
Suudi Arabistan’ın doğusundaki zengin petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlayan East-West (Petroline) boru hattı, petrolün Hürmüz Boğazı’na girmeden batıya aktarılmasında kritik bir rol oynuyor. Günlük nominal kapasitesi 5 milyon varil olan ve geçici düzenlemelerle 7 milyon varile kadar çıkarılabilen hat, kara yoluyla petrolü taşısa da nihai teslimat deniz yolu güvenliğine dayanıyor.
Yanbu Terminali'nden yüklenen petrolün Avrupa’ya ulaşması için Süveyş Kanalı ve Mısır’daki SUMED hattı imkan sağlarken, Asya pazarına giden tankerlerin Bab el-Mendeb Boğazı’nı aşarak Hint Okyanusu’na geçmesi gerekiyor. Bu noktada Bab el-Mendeb’de yaşanan her güvenlik aksaması, boru hattının sağladığı avantajı doğrudan gölgeliyor.
Süveyş ve SUMED Hattı da Riski Tamamen Sıfırlayamıyor
Mısır’da bulunan ve günlük 2,5 milyon varil taşıma kapasitesine sahip SUMED boru hattı, Ain Sokhna Terminali’nden aldığı ham petrolü Akdeniz’deki Sidi Kerir Terminali’ne ulaştırarak Avrupa yönlü sevkiyatlar için stratejik bir tampon görevi üstleniyor.
Ancak uzmanlar, hem SUMED hem de Süveyş seçeneğinde tankerlerin Kızıldeniz’in kuzey bölgesinde seyretmek zorunda olduğuna dikkat çekerek, bu çözümlerin bölgedeki güvenlik risklerini tamamen ortadan kaldırmadığını, sadece coğrafi olarak dar bir koridora sıkıştırdığını belirtiyor.
Asya Pazarı En Hassas Halka Konumunda
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan her gün yaklaşık 20 milyon varil petrol ve türevi geçiyor ve bu hacmin yaklaşık yüzde 80’i Asya ülkelerine sevk ediliyor.
Suudi Arabistan ve BAE’nin Hürmüz’ü devre dışı bırakan alternatif hat kapasitelerinin toplamda günlük 3,5 ila 5,5 milyon varil arasında kaldığı düşünüldüğünde, bu kapasitenin Hürmüz’den geçen devasa hacmi tek başına karşılaması imkansız görülüyor. Bu durum, olası bir kesintide en büyük zararı Asyalı ithalatçıların göreceğini ortaya koyuyor. Route değişimleri; navlun, sigorta maliyetleri ve teslimat sürelerinde ciddi artışları beraberinde getiriyor.
"Artık Birden Fazla İhracat Seçeneği Şart"
Orta Doğu Enerji Araştırmaları (MEES) Yönetici Editörü Jamie Ingram, Kızıldeniz’deki tırmanışın Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat operasyonlarını zorlaştırdığını ifade etti. Ingram, sevkiyatların Süveyş ve SUMED üzerinden kuzeye yönlendirilmesinin teorik olarak mümkün olduğunu, ancak bu durumun taşıma sürelerini ve maliyetlerini doğrudan artıracağını belirtti.
Enerji arz güvenliğinde temel önceliğin kesintisiz tedarik sağlamak olduğunun altını çizen Ingram:
"Müşterilere güvenilir bir şekilde petrol ulaştırmak artık tek bir hatta veya koridora bağlı kalamaz. Gelecek yıllarda üretici ülkeler daha fazla boru hattı ve alternatif güzergah geliştirmek zorunda kalacak."
değerlendirmesinde bulundu. Ingram ayrıca Orta Doğu petrolünün ana rotasının Asya olmaya devam ettiğini, bu nedenle yaşanacak lojistik krizlerin Avrupa’ya kıyasla Asya ekonomilerini çok daha sert etkileyeceğini sözlerine ekledi.
