Küresel Petrol Arzında Haziranda Büyük Sıçrama
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel enerji piyasalarının merakla beklediği Petrol Piyasası Raporu'nu yayımladı. Raporda, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki petrol sevkiyatının yeniden canlanmasının, Körfez bölgesindeki üretim kayıplarını hızla telafi etmeye başladığı belirtildi. Verilere göre, küresel petrol arzı haziran ayında bir önceki aya kıyasla günlük yaklaşık 4 milyon 100 bin varillik ciddi bir artış kaydederek 98 milyon 760 bin varil seviyesine ulaştı.
Arzdaki bu güçlü toparlanmaya rağmen, küresel petrol üretiminin ABD/İsrail-İran arasındaki gerilim öncesindeki dönemle kıyaslandığında hâlâ günlük 9 milyon 400 bin varil geride olduğu açıklandı.
Körfez Petrolüne "Çerçeve Anlaşması" Dopingi
Washington ile Tahran yönetimleri arasında sağlanan çerçeve anlaşması, Körfez ülkelerinin üretim vanalarını yeniden açmasında lokomotif rolü üstlendi. Haziran ayında Körfez kaynaklı petrol arzı, bir önceki aya göre günlük bazda yaklaşık 3 milyon 500 bin varil artış gösterdi.
Ancak raporda dikkat çeken bir diğer unsur ise güvenlik riskleri oldu. ABD donanmasının tankerlere eşlik etme ihtiyacı ve bölgedeki dönemsel güvenlik endişeleri sebebiyle Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin zaman zaman sekteye uğradığı ifade edildi. Bu durum, bölgenin toplam arzının savaş öncesi normal standartların günlük 11 milyon 400 bin varil altında kalmasına yol açtı.
Üretim Artışında Aslan Payı OPEC+ ve BAE'nin
Haziran döneminde OPEC+ grubu, piyasaya sunduğu petrol hacmini günlük 2 milyon 450 bin varil artırarak toplamda 38 milyon 390 bin varil seviyesine çıkardı. Bu hamlede başı çeken ülkeler, günlük 900 bin varillik artışla Suudi Arabistan ve 630 bin varillik ek üretimle Kuveyt oldu.
OPEC dışı üreticiler de sürece güçlü destek verdi. Bu gruptaki ülkelerin arzı günlük 1 milyon 630 bin varil yükselerek 60 milyon 370 bin varile ulaştı. Söz konusu artışın yarısından fazlasını tek başına günlük 940 bin varille Birleşik Arab Emirlikleri (BAE) sırtladı.
Yıl Sonu Arz Beklentisi Yükseldi Ama Risk Masada
IEA, Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik akışın bu seyirde devam etmesi senaryosunda, küresel petrol arzının bu yıl günlük ortalama 102 milyon 600 bin varil olarak gerçekleşeceğini öngörüyor. Geçen aya oranla 210 bin varil yukarı yönlü revize edilen bu tahmin, yine de geçtiğimiz yıla göre günlük 3 milyon 700 bin varillik bir daralmaya işaret ediyor. Öte yandan ajans, boğazın statüsüne yönelik diplomatik müzakerelerin sürmesi ve olası saldırı tehditleri nedeniyle bu tahminlerin kırılgan bir zeminde durduğunun altını çizdi. Uzun vadeli projeksiyonda ise küresel üretimin 2027 yılında günlük 7 milyon 500 bin varil artarak 110 milyon 100 bin varile ulaşacağı tahmin ediliyor.
Talep Tahminlerinde Revizyon
Yılın ikinci çeyreğinde beklentilerin üzerinde gerçekleşen petrol teslimatları, IEA’nın küresel talep öngörüsünü günlük 70 bin varil yukarı çekmesini sağladı. Yeni güncellemelere göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla oranla günlük yaklaşık 1 milyon varil azalarak 103 milyon 460 bin varile gerilemesi bekleniyor. Bu düşüş, Kovid-19 pandemisinin küresel ekonomiyi felç ettiği 2020 yılından bu yana görülecek ilk yıllık talep gerilemesi olarak kayıtlara geçecek.
Mayıs ayında yıllık bazda günlük 5 milyon 300 bin varil düşerek yılın en dip seviyesini (97 milyon 900 bin varil) gören talep, haziran ortasındaki diplomatik uzlaşıyla birlikte rotasını yeniden yukarı çevirdi. Asya pazarında ertelenen talebin devreye girmesi, görece düşük seyreden petrol fiyatları ve makroekonomik toparlanma sinyalleri tüketimi destekleyen diğer faktörler oldu.
IEA, 2027 yılı için günlük 2 milyon varillik talep artışı beklentisini korurken, toplam talebin 105 milyon 470 bin varili bulacağını öngördü. Ancak 2025-2027 yıllarını kapsayan orta vadeli dönemde, yıllık ortalama talep büyümesinin günlük 480 bin varil ile tarihsel ortalamaların altında kalacağı tahmin ediliyor.
