Avrupa Savunmasında Büyük Kriz
Avrupa Birliği’nin (AB) askeri ve teknolojik bağımsızlık vizyonunun en stratejik ayağını oluşturan 100 milyar avroluk Yeni Nesil Hava Muharebe Uçağı Sistemi (FCAS) Projesi tarih oldu. Almanya ve Fransa’nın öncülüğünde yürütülen ve kıtanın gelecekteki hava savunma omurgasını oluşturması beklenen dev proje, siyasi liderlerin ortak kararıyla resmen sonlandırıldı.
Almanya hükümet kaynaklarından sızan bilgilere göre; Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Karadağ’da gerçekleştirilen AB-Batı Balkanlar Zirvesi marjında yaptıkları gizli görüşmede, aylardır kilitlenen sürece son noktayı koydu. İki lider, havacılık tarihinin en büyük bütçeli savunma ortaklıklarından birini tamamen bitirme konusunda uzlaştı.
Şirketlerin Güç Savaşı ve Ticari Rekabet Siyasi İradeyi Ezdi
Savunma sanayisi analistlerine göre, 2040 yılından itibaren Fransa’nın Rafale, Almanya ile İspanya’nın ise Eurofighter jetlerinin yerini alması hedeflenen proje, endüstriyel egoların kurbanı oldu. Projenin ana yürütücüleri olan Fransız havacılık devi Dassault Aviation ile Almanya ve İspanya’yı temsil eden Airbus grubu arasındaki derin görüş ayrılıkları bir türlü aşılamadı.
Teknoloji paylaşımı, patent hakları, üretim merkezlerinin konumu ve yönetimsel liderlik konularında yaşanan ticari rekabet, hükümetlerin gösterdiği siyasi kararlılığı gölgede bıraktı. Liderlerin aylarca süren arabuluculuk çabalarına rağmen, iki dev şirket ortak bir paydada buluşmayı reddetti.
Askeri Öncelikler Taban Tabana Zıt Çıktı
Sadece endüstriyel değil, askeri strateji boyutunda da Berlin ve Paris arasındaki uçurum sürecin kilitlenmesinde başrolü oynadı. Fransa, kendi ulusal nükleer caydırıcılık stratejisi gereği, geliştirilecek 6. nesil uçağın mutlaka nükleer silah taşıma kapasitesine sahip olmasını ve Fransız uçak gemilerine iniş-kalkış yapabilecek şekilde tasarlanmasını dayattı.
Buna karşın operasyonel ihtiyaçları tamamen farklı olan Almanya, bu maliyetli tasarımlara karşı çıktı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, insansız sistemlerin öne çıktığı bir çağda 6. nesil insanlı bir jet için milyarlarca avro harcamanın Berlin’in askeri vizyonuyla uyuşmadığını açıkça belirterek projeyi sorgulamaya açmıştı.
Avrupa İçin Yeni Rotalar: F-35 Güçleniyor, Ortaklıklar Bölünüyor
FCAS projesinin çökmesiyle birlikte Avrupa’da hava savunma kartları yeniden dağıtılıyor. Yaşanan takvim sapmaları ve güvensizlik ortamı nedeniyle halihazırda birçok Avrupa ülkesi acil savunma ihtiyaçları için ABD yapımı F-35 platformlarına yönelmiş durumda.
Gelen son bilgilere göre, tek bir ortak uçak yerine artık iki ayrı strateji izlenecek. Fransız Dassault firmasının, projedeki kazanımlarını kendi üretimi olan Rafale jetlerini yeni nesil teknolojilerle tek tabanca geliştirmek için kullanacağı belirtiliyor. Airbus’ın ise gökyüzündeki varlığını sürdürmek adına Gripen uçağının üreticisi İsveçli Saab ile masaya oturabileceği ya da İngiltere, İtalya ve Japonya ortaklığında yürütülen rakip Küresel Hava Muharebe Programı’na (GCAP) dahil olmak için zemin yoklayabileceği konuşuluyor. Kıtanın bu dev iptal sonrası askeri bağımsızlık hedefini nasıl revize edeceği ise merak konusu.
