Dünyanın ilk kadın nükleer buzkıran kaptanı Marina Starovoitova, Rusya'nın nükleer enerjiyle çalışan buzkıranı Yamal'ın komutasındaki ilk seferini tamamladı. Kuzey Deniz Rotası, Avrupa ile Asya-Pasifik arasındaki en kısa deniz ticaret güzergahı olarak öne çıkıyor ve Starovoitova bu önemli göreve getirilen ilk kadın olarak dikkat çekiyor.
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un iştiraki Atomflot bünyesindeki dünyanın tek nükleer buzkıran filosunda hizmet veren Starovoitova, AA muhabirine öğretmenlikten kaptanlığa uzanan kariyerini ve Arktik'teki deneyimlerini anlatırken, 20 yılı aşkın denizcilik kariyerinin son 6 yılını nükleer filoda geçirdiğini belirtti. Ağustos 2025'te dünyanın ilk kadın nükleer buzkıran kaptanı unvanını kazanan Starovoitova, sonrasında Yamal'ın kaptanı olarak atanmış oldu.
Denizcilik kariyerine mürettebat hizmetlerinde başlayan Starovoitova, zamanla gemiyi yöneten ekibin parçası olma arzusunu dile getirirken, "Asıl hedefim unvan sahibi olmak değil, bu mesleği tamamen öğrenmekti" şeklinde konuştu. Nükleer buzkıranlardan etkilendiğini ifade eden Starovoitova, kamuoyunda yaygın olan ön yargılara rağmen bu filoya geçerek gerekli eğitim ve sınavları tamamladığını, kaptanlığa atanmasının bu sürecin doğal bir sonucu olduğunu vurguladı.
Starovoitova, zorlu Arktik koşullarında dört ay boyunca kapalı ortamda çalışan deneyimli bir ekibi yönettiklerini, bu görevin hızlı karar almayı gerektirdiğini aktarırken, kadınların denizcilikte belirli görevlerle sınırlandırıldığı dönemde sıkça karşılaştığı ön yargılara dikkat çekti. "Eksi 30 derecede açık güvertede saatlerce erkek denizcilerle birlikte çalışarak eşitlik hakkımı fiilen kanıtladım. Nükleer buzkıran filosunda kadınların sayısı her yıl artıyor; artık yalnızca yaşam hizmetlerinde değil, seyir zabiti ve nükleer enerji sistemi operatörü gibi rollerde de görev alıyorlar" dedi. Starovoitova, "Önümüzdeki yıllarda nükleer buzkıran filosunda ilk kadın başmühendisi görürsek hiç şaşırmam" sözleriyle kadınların bu alandaki rolünü vurguladı.
Atomflot filosunda Yamal'la birlikte 50 Let Pobedy, Taimyr, Vaigach ve Proje 22220 kapsamında inşa edilen Arktika, Sibir, Ural ve Yakutia gibi toplamda sekiz nükleer buzkıran bulunuyor. Bu gemiler, yaklaşık 5 ila 7 yıl yakıt ikmali gerektirmeden kalın buz tabakalarını yararak ticari gemilere güvenli geçiş koridoru açıyor ve Kuzey Deniz Rotası'nda yıl boyunca seyrüseferi mümkün kılan önemli bir rol oynuyor.
Kara Denizi'nden başlayarak Bering Boğazı'na kadar uzanan yaklaşık 5 bin 600 kilometrelik Kuzey Deniz Rotası, son yıllarda küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, jeopolitik gerilimler ve alternatif ticaret koridorlarına yönelik arayış nedeniyle stratejik önemini artırdı. İklim değişikliğinin etkisiyle Arktik'teki buz tabakasının incelmesi, rotayı ticari gemiler açısından daha erişilebilir hale getirirken, bu bölgedeki yük trafiği hızla artmaktadır.
Rusya, Kuzey Deniz Rotası'ndaki yük hacmini artırmayı hedeflerken, Rosatom'a göre, geçen yıl rota üzerinden yaklaşık 37 milyon ton yük taşındı ve yıllık yük hacmi son 10 yılda yaklaşık 7 kat arttı. Atomflot, yeni nükleer buzkıranların inşasıyla birlikte buzkıran sayısının 2035'e kadar 18'e çıkarılmasını planlıyor.
