Dünya ekonomisindeki dengeler kabuk değiştirirken, uluslararası ticaretin ana düzenleyicisi konumundaki Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), küresel sistemin geleceğine dair dikkat çekici bir değerlendirmede bulundu. Cenevre merkezli örgütten yapılan açıklamalara göre; tek kutuplu ekonomik yapıdan çok kutuplu bir düzene geçiş sürecinde, Türkiye ve yükselen ekonomiler kurallara dayalı ticaret sisteminin yeniden inşasında belirleyici birer aktör haline geliyor.
Yükselen Ekonomilerin Payı İki Katına Çıktı
Dünya ticaret sisteminin kritik bir dönüm noktasından geçtiğini vurgulayan DTÖ Başekonomisti Robert Staiger, 1995 yılında düşük ve orta gelirli ülkelerin küresel ticaretteki payının yüzde 23 seviyesinde bulunduğunu, bugün ise bu oranın yüzde 45’e tırmandığını belirtti.
Staiger, geçmişte şeffaflık, ayrımcılık yapmama ve karşılıklılık gibi temel ilkelerin sunduğu imkanlardan yeterince yararlanamayan gelişmekte olan ülkelerin artık ellerinde güçlü bir pazarlık kozu bulunduğunu ifade etti. Kurallara dayalı sistemin sekteye uğraması halinde en büyük zararı küçük ve orta ölçekli ekonomilerin göreceğine dikkat çeken Staiger, Türkiye’nin bu noktada artan kapasitesiyle kurallara dayalı sistemi koruyacak ve yön verecek kilit bir role sahip olduğunu altını çizdi.
"Reform Olmazsa Fırsat Maliyeti %10'u Bulabilir"
Örgütün işlevselliğini artırmak amacıyla 2022 yılında başlatılan reform görüşmeleri; karar alma süreçlerinin hızlandırılması, devlet sübvansiyonları ve sanayi politikalarının güncellenmesi gibi stratejik başlıklarda yoğunlaşıyor.
DTÖ’nün son yayımladığı rapora göre, ticaret kurallarının günün koşullarına göre modernize edilmemesi ve çok taraflı işbirliğinin zayıflaması, küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’da (GSYH) yüzde 10’a varan bir potansiyel kayba yol açabilir. DTÖ yetkilileri, reformların içeriğine üyelerin karar vereceğini hatırlatarak, mevcut yapının sürdürülmesinin artık bir seçenek olmadığının altını çiziyor.
Yapay Zeka Ticareti Sırtlıyor, Jeopolitik Riskler Baskı Yaratıyor
Küresel ticaretin makro dinamiklerini değerlendiren DTÖ Tahmin Birimi Başkanı Coleman Nee ise mal ticaretinin jeopolitik gerilimlere rağmen dirençli duruşunu koruduğunu belirtti. Ticaretteki büyümenin en güçlü motorunun elektronik bileşenler olduğuna işaret eden Nee, yapay zeka yatırımlarında yaşanan patlamanın küresel tedarik zincirlerini canlı tuttuğunu ifade etti.
Buna karşın, Hürmüz Boğazı başta olmak üzere kritik deniz rotalarında yaşanan lojistik aksaklıkların petrol fiyatları ve enflasyon üzerinde gecikmeli baskılar oluşturduğu uyarısı yapıldı. Fiyat artışlarının özellikle gelişmekte olan piyasalar üzerinde yük oluşturduğuna dikkat çeken yetkililer, ülkelerin alternatif tedarik kanallarına yöneldiğini vurguladı.
