Brüksel merkezli çevre ve ulaşım kuruluşu Transport & Environment (T&E) tarafından hazırlanan son analiz, jeopolitik gerilimlerin Avrupa Birliği (AB) ekonomisindeki yakıcı etkisini gözler önüne serdi. Orta Doğu sahnesindeki çatışma ortamı ile Rusya merkezli rafineri kesintilerinin işlenmiş akaryakıt arzında yarattığı daralma, ham petrol ile dizel arasındaki makası tarihsel seviyelerde açtı. Bu durum, kara yolu ulaşımının bel kemiğini oluşturduğu kıta ekonomisine ağır bir maliyet yüklüyor.
Günlük Maliyet 270 Milyon Avroya Ulaştı
Yayımlanan rapordaki verilere göre, karayolu taşımacılığı kanadında yaşanan tırmanış AB genelinde günlük 270 milyon avroluk devasa bir ilave harcama yaratıyor. Bu tutarın neredeyse yüzde 75’ini oluşturan 203 milyon avroluk devasa kısım doğrudan dizel tüketiminden kaynaklanıyor. Bölgesel çatışmaların ve jeopolitik kırılmaların başladığı süreçten bu yana kıta ekonomisine binen toplam yük ise 40 milyar avro eşiğine dayandı.
Kıta Neden Bu Kadar Kırılgan?
Avrupa pazarını küresel piyasalardaki akaryakıt dalgalanmalarına karşı savunmasız kılan temel unsur, yollardaki mevcut araç filosu yapısı olarak öne çıkıyor. Birlik sınırları içerisinde kullanılan dizel ve gaz yağının yüzde 77'si doğrudan kara yolu nakliyesinde tüketiliyor.
Ayrıca AB yollarındaki binek otomobillerin yüzde 38’lik kesiminin halen dizel motorlu olması, bölgeyi bu tip akaryakıt şoklarına karşı dünyanın en hassas noktası haline getiriyor. Üstelik yollardaki dizel taşıtların yüzde 30’unun 15 yaşından büyük olması, yakıt verimliliği açısından tabloyu daha da ağırlaştırıyor.
Sürücülere ve Lojistik Sektörüne Ağır Yük
Fiyat artışlarının saha yansıması hem bireysel kullanıcıları hem de ticari filoları doğrudan etkiliyor:
Binek Araç Sürücüleri: Dizel otomobil sahipleri, yakıt depolarını her dolduruşta ortalama 19 avro daha fazla ödemek zorunda kalıyor.
Lojistik Sektörü: Taşımacılık yapan kamyon işletmelerinin haftalık bütçelerine eklenen ilave maliyet 236 avroya ulaşmış durumda.
Krizden Çıkış İçin Radikal Öneriler
Raporda, akaryakıt bağımlılığını ve faturayı düşürmek adına hem kısa vadeli operasyonel adımlar hem de uzun vadeli yapısal reform çağrıları yer alıyor. Short term adımlar kapsamında; otoyollarda hız sınırlarının saatte 10 kilometre aşağı çekilmesi, eko-sürüş tekniklerinin yaygınlaştırılması ve araç paylaşım modellerinin teşvikiyle dizel talebinin yüzde 15 oranında kısılabileceği vurgulanıyor.
Uzun vadede ise yaşlı dizel araç filosu için hurda teşviklerinin devreye alınması, ulaşımda elektrifikasyon yatırımlarının hızlandırılması ve süreçte olağanüstü kârlar elde eden petrol şirketlerinin ek vergilere tabi tutulması öneriliyor.
