Çin'de yeni elektrikli araçlara yönelik vergi teşviklerinin 2026 itibarıyla azaltılması ve ekonomide süregelen deflasyonist baskılar, elektrikli araç pazarındaki sert düşüşün arkasındaki nedenler olarak gösteriliyor.
Londra merkezli veri analiz şirketi Benchmark Mineral Intelligence'ın haziran ayına ilişkin elektrikli araç satış verilerine göre, geçen ay dünyada 2 milyon elektrikli araç satıldı. Satışlar yıllık bazda %7 artarken, önceki aya göre %11 büyüdü. Küresel elektrikli araç satışları yılın ilk yarısında ise yıllık bazda %2 artışla 9,6 milyona ulaştı.
Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı Çin'de satışlar, haziranda geçen yılın aynı ayına göre %11 düşüşle 1 milyon oldu. Satışlar, yılın ilk yarısında 4,9 milyonla geçen yılın aynı dönemindeki seviyenin %14 altında kaldı. Öte yandan, Çin'de deflasyon riskleri devam ediyor.
Orta Doğu'daki gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesiyle artan üretim maliyetleri, teknik olarak deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da bu etkinin üretim ve iç talepteki güçlenmeden değil, maliyet artışlarından kaynaklanması nedeniyle sağlıklı bir ekonomik görünüm sunmadığı değerlendiriliyor.
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Çin'de elektrikli araç satışlarındaki gerilemenin arkasında vergi teşviklerinin azaltılması ve deflasyonist baskıların etkili olduğunu belirtti. Kaymaz, "Sene başından beri genel bir zayıflık var, benzeri azalmaları sıkça gördük. Birkaç şey aynı anda etkili oluyor." dedi.
Kaymaz ayrıca, "Fakat en önemlisi devlet teşvikleri. 2024 ve 2025 yıllarında geçerli olan araç alım vergisinden muafiyet bu sene yarıya indi." ifadesini kullandı. Teşviklerin tek cepheden de azalmadığını, "yenisiyle değiştir" veya takas teşviklerinin de benzer ölçülerde azaldığını kaydetti.
Söz konusu değişikliklerin ilk etapta etkilerini gösterdiğini belirten Kaymaz, geçen seneden kalma güçlü baz etkisine dikkati çekerek satış verilerinde bu iki etkenin gölgesi bulunduğunu söyledi. Kaymaz, genel tüketici güveninin de zayıf seyrettiğini ifade ederek, "Çin halkı ev veya araba gibi büyük fiyat etiketli harcamalarda gönülsüz davranıyor. Perakende harcamalarda büyüme sıfırın biraz altında veya biraz üstünde seyretmeye başladı." dedi.
Kaymaz, ayrıca, "Emlak piyasasındaki daralma, tersine servet etkisini araba alımlarında da gösteriyor. İş güvencesinin makro ortam ve AI dalgasıyla aşınması, reel gelir artış hızının yavaşlaması gibi unsurlar da devrede. Teknoloji hızla değişiyor ve fiyat savaşları var. İnsanlar sürekli yeni indirim veya daha gelişmiş model bekliyor; otomobil almak yerine biraz daha beklemeyi tercih ediyorlar," diye konuştu.
Öte yandan, bazı teknik detaylar dikkat çekiyor. Saf elektrikli araç satışlarının büyümeye devam ettiğini, ancak şarj edilebilir hibrit satışlarındaki %27,3'lük düşüşün toplam satışları aşağı çektiğini belirten Kaymaz, "Düşüşün büyük kısmı hibrit araçlardan kaynaklanıyor. Menzil uzatıcılı modellerin satışları da %31,9 geriledi." ifadelerini kullandı.
ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, Çin'deki elektrikli araç satışlarındaki düşüşün üç temel nedeni olduğunu vurguladı. İlk olarak, geçen yıl haziran ayında elektrikli araç satışlarında yaşanan güçlü artışın mevcut dönem için yüksek bir baz etkisi oluşturduğunu belirtti. İkincisi, mali desteklerin azalmasıydı. Luman, şunları ekledi: "Elektrikli araçlara yönelik yıllardır süren güçlü destek, birçok sürücüyü bu geçişi yapmaya cesaretlendirdi."
Son olarak, pazar doygunluğu ve altyapı engellerinin giderek artan bir engel teşkil ettiğini kaydeden Luman, "Artık daha fazla ilerleme kaydetmek zorlaşıyor," dedi. Luman, bu sürecin daha fazla zaman alacağını, ancak eğer gidişat çok yavaşlarsa, Pekin yönetiminin sübvansiyonları yeniden artırabileceğini de açıkladı.
