Dünya emtia piyasaları, jeopolitik çatışmalar ve iklim krizinin eşzamanlı baskısı altında zorlu bir sınavdan geçiyor. Chicago Ticaret Borsası’nda (CBOT) işlem gören buğdayın kile başına fiyatı, yaşanan küresel tedarik endişeleriyle 7,0850 dolara kadar tırmanarak son iki yılın en yüksek seviyesini test etti. Zirve seviyenin ardından gelen kar satışlarıyla 7,03 dolar bandında dengelenen piyasalarda, yükseliş eğiliminin devam edip etmeyeceği merak konusu.
Karadeniz’de Sevkiyat Riski ve Üretim Kayıpları
Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların dozunun artması, Karadeniz üzerinden gerçekleşen tahıl koridorunu ve lojistik hatları doğrudan tehdit ediyor. Rusya'nın Azak Denizi ve Kavkaz limanlarındaki hareketliliğe getirdiği kısıtlamalar ile Ukrayna'nın kıyı altyapısını hedef alan saldırılar, küresel buğday arzının kalbini sekteye uğratıyor.
Öte yandan, dünyanın en büyük tahıl ihracatçılarından Rusya'da 2026/2027 sezonuna ilişkin rekolte tahminleri aşağı yönlü revize edildi. Güney bölgelerdeki verim kaybı ve ekim alanlarındaki daralma, küresel pazarda arz darboğazı yaşanacağı beklentisini güçlendiriyor.
ABD'de Kuraklık, Hürmüz’de Gübre Krizi
Fiyatları tırmandıran bir diğer kritik faktör ise krizin diğer yakasından geldi. ABD’nin ana tarım havzalarında etkisini sürdüren şiddetli kuraklık, buğday ekim alanlarını tarihi dip seviyelere çekti.
Aynı zamanda ABD-İsrail-İran gerilimi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda baş gösteren lojistik aksamalar, küresel gübre tedarik zincirini vurdu. Yükselen gübre maliyetleri, çiftçinin üretim kapasitesini sınırlandırarak tarımsal emtia fiyatlarındaki artışı doğrudan tetikledi.
Aşırı Sıcaklar ve El Niño Dünyayı Tehdit Ediyor
Avrupa ve Okyanusya’daki olumsuz hava koşulları da rekolte üzerindeki baskıyı artırıyor. Fransa’da etkisini gösteren sıcak hava dalgası yumuşak buğday rekoltesine dair karamsar tabloyı güçlendirirken; Avustralya’da El Niño kaynaklı yaşanan kuraklık, küresel rekolte beklentilerini ciddi oranda düşürüyor.
Uzman Uyarıyor: Protein Oranı ve Verim Düşebilir
Gelişmeleri değerlendiren Avustralya merkezli Commonwealth Bank’ın Sürdürülebilirlik ve Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, Karadeniz’deki ihracat hatlarında yaşanan kısıtlamaların ve Ukrayna limanlarındaki hasarın küresel fiyatları doğrudan yukarı çektiğini belirtti.
Hürmüz Boğazı'na yönelik güvenlik risklerinin gübre piyasası üzerinde büyük tedirginlik yarattığını vurgulayan Voznesenski, ilerleyen dönemde küresel çapta buğdayın protein kalitesinde düşüş, verim kaybı ve ekim alanlarındaki daralmanın gıda piyasaları üzerinde kalıcı etkiler bırakabileceği uyarısında bulundu.
