Avrupa Birliği ve Norveç genelinde ivme kazanan yeşil enerji hamlesi ile toplumsal elektrifikasyon süreci, kıtanın elektrik altyapısını baştan aşağı değişime zorluyor. Avrupa elektrik sektörünün temsilcisi Eurelectric tarafından hazırlanan "Elektrik Barometresi 2026" raporu, elektrik dağıtım altyapısına aktarılan finansal kaynağın tarihi boyutlara ulaşacağını gözler önüne serdi.
Sektör verilerine göre, 2021 yılında 24 milyar avro olarak kaydedilen yıllık dağıtım şebekesi yatırımları, 2024 itibarıyla 36 milyar avroya yükseldi. Süregiden ivmenin yıllık ortalama yüzde 12,5 artış trendini koruyarak 2027’de 48 milyar avro seviyesine yükselmesi öngörülüyor. Bu durum, altyapı geliştirme bütçelerinin yalnızca altı yıl içerisinde ikiye katlanacağı anlamına geliyor.
Bireyler Artık Hem Üretici Hem Tedarikçi
Dağıtım ağlarındaki yükün artmasındaki en büyük etkenlerden biri, tüketicilerin geleneksel profillerinden sıyrılarak enerji ekosistemine doğrudan dahil olması. Çatı tipi güneş panelleri, ev tipi batarya sistemleri ve akıllı sayaç teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla elektrik altyapılarına bağlı "üreten tüketicilerin" sayısı 2022-2025 döneminde tam dört katına çıktı.
Öte yandan; Orta ve Doğu Avrupa ile İber Yarımadası’ndaki sanayi genişlemesi ve kıta genelinde mantar gibi çoğalan veri merkezlerinin yüksek enerji ihtiyaçları, dağıtım şebekelerine yönelik bağlantı taleplerini rekor düzeyde artırıyor.
İtalya ve Almanya’da Bekleme Süreleri Uzuyor
Kıtadaki yeşil enerji hamlesi, projelerin şebekeye bağlanma aşamasında ciddi bir darboğaza yol açmış durumda. Onay bekleyen yenilenebilir enerji ve depolama projelerinin toplam hacmi, mevcut altyapı kapasitelerini geride bıraktı.
İtalya Örneği: Ülkede şebeke bağlantısı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin toplam kapasitesi 348 gigavata ulaştı. Bu rakam, İtalya’nın mevcut kurulu gücünün yaklaşık altı katına denk geliyor.
Depolama Patlaması: Şebeke ölçekli batarya sistemlerinde Almanya 480 gigavatlık başvuru havuzuyla dikkat çekerken, İtalya'da iletim seviyesindeki talep 277 gigavatı buldu.
AB genelinde 2026 başı itibarıyla 11,2 gigavata ulaşan batarya depolama kapasitesinin, planlanan tüm projelerin devreye girmesi halinde 80 gigavatı aşacağı hesaplanıyor.
Fosil Yakıtlar Geriledi, Yenilenebilir Zirveye Tırmandı
Yapılan devasa altyapı yatırımlarının arkasındaki temel dinamik, üretim tarafındaki köklü değişimden kaynaklanıyor. 2025 verilerine göre rüzgar ve güneşin AB toplam elektrik üretimindeki payı tarihte ilk kez yüzde 30 eşiğine ulaşarak fosil kaynakları geride bıraktı. 2026’nın ilk sekiz ayında ise güneşten elektrik üretimi 36,4 teravatsaat, rüzgardan üretim ise 23,5 teravatsaat artış gösterdi.
Üretimdeki temizleşme sayesinde elektrik sektörünün karbon emisyon yoğunluğu rekor kırarak kilowatt-saat başına 182 gram karbondioksite geriledi; bu da 2008 seviyelerine kıyasla yüzde 64’lük bir temizlenme anlamına geliyor.
İzin Süreçleri ve Tedarik Zinciri
Yatırım bütçeleri rekor kırsa da Eurelectric uzmanları hedeflerin önünde ciddi engeller bulunduğuna işaret ediyor. Bürokratik izin süreçlerindeki kronik gecikmeler, maliyet geri kazanım mekanizmalarındaki ağır işleyiş, düzenleyici mevzuatlardaki belirsizlikler, tedarik zincirindeki aksamalar ve nitelikli teknik personel eksikliği, 48 milyar avroluk yatırımın sahaya yansımasını geciktirebilecek ana risk faktörleri olarak sıralanıyor.
