Küresel Gıda Arzında Hürmüz Alarmı
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilimin küresel lojistik ağlarında yarattığı tahribata dikkat çekerek hayati bir uyarıda bulundu. FAO Direktörü Çü Dongyü, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının ardından Hürmüz Boğazı’nda baş gösteren deniz trafiği kesintilerinin, yerel bir lojistik aksaklıktan çok daha fazlası olduğunu vurguladı. Dongyü, bu stratejik dar boğazın işlevsiz hale gelmesinin küresel gıda güvenliğini doğrudan tehdit eden küresel bir kriz sarmalını tetiklediğini ifade etti.
İtalya'nın başkenti Roma'da gerçekleştirilen 181. FAO Konseyi'nin açılış kürsüsünden dünyaya seslenen Direktör Çü Dongyü, modern tarımın sürdürülebilirliği için Hürmüz Boğazı'nın üstlendiği kritik role parmak bastı.
Rakamlarla Hürmüz Boğazı'nın Küresel Gücü
Hürmüz Boğazı, dünya kamuoyunda genellikle sadece bir petrol rotası olarak algılansa da tarım sektörü için de ikame edilemez bir lojistik damar konumunda bulunuyor. FAO verilerine göre, bu dar geçit tek başına:
Küresel ham petrol ihracatının yüzde 35’ine,
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yüzde 20’sine,
Küresel kükürt sevkiyatının yaklaşık yüzde 50’sine,
Dünya genelindeki gübre ihracatının ise yüzde 20 ila 30’una ev sahipliği yapıyor.
Dongyü, bu istatistiklerin Hürmüz'ü sadece bir enerji rotası değil, dünya tarımını besleyen ana koridor haline getirdiğini belirtti.
"Asıl Tehlike Kıtlık Değil, Üretim Şoku"
Gemi trafiğindeki duraklamaların tarımsal girdi maliyetleri üzerinde çarpan etkisi yarattığına dikkat çeken FAO Direktörü, insanlığı bekleyen asıl tehlikenin kısa vadeli bir gıda eksikliği olmadığını söyledi. Dongyü, "Karşı karşıya olduğumuz en büyük risk, doğrudan depolardaki gıdanın tükenmesi değil; gübre tedarikinin kesilmesiyle tetiklenecek bir üretim şokudur. Enerji ve tarımsal girdiler sekteye uğrarsa, küresel gıda üretimi temelinden sarsılır" diyerek yaklaşan tehlikenin boyutunu özetledi.
100 Günlük Kriz Çiftçiyi Çaresiz Bıraktı
Bölgedeki gerilimin ve lojistik ablukanın 100. gününe ulaştığını hatırlatan Dongyü, krizin faturasının şimdiden sahaya yansımaya başladığını aktardı. Asya, Afrika ve Latin Amerika başta olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki çiftçilerin köşeye sıkıştığını belirten Direktör; yükselen üretim maliyetleri, gübreye erişim zorlukları ve hangi ürünü ekecekleri konusundaki belirsizliklerin küresel tarımsal planlamayı felç ettiğini dile getirdi.
BM’den Küresel Ticareti Kurtarma Planı
FAO, derinleşen krizin önüne geçebilmek adına çok katmanlı ve zaman ayarlı bir acil önlem paketi hazırladığını duyurdu. Kısa, orta ve uzun vadeli stratejileri barındıran bu reçetenin detaylarını paylaşan Çü Dongyü, uluslararası topluma şu sözlerle çağrıda bulundu:
"Krizin etkilerini minimize etmek adına ilk etapta küresel ticaret kanallarının istisnasız açık tutulmasını talep ediyoruz. Tüm tarımsal girdilerde ve ham maddelerde ihracat kısıtlamalarından kesinlikle kaçınılmalıdır. İnsani gıda koridorlarının güvenliği acilen garanti altına alınmalı ve tıkanıklığı aşacak alternatif lojistik güzergahlar vakit kaybetmeden devreye sokulmalıdır."
