Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ve Türkiye, mevcut kurumsal bağları daha köklü ve sarsılmaz bir stratejik ortaklığa dönüştürmek amacıyla tarihi bir buluşmaya imza attı. Bu kapsamda ilki gerçekleştirilen "ASEAN-Türkiye Forumu", Endonezya'nın başkenti Cakarta'da geniş bir katılımla düzenlendi. İki bölgeden üst düzey karar alıcıları, saygın akademisyenleri ve alanında uzman isimleri bir araya getiren organizasyon, Türkiye'nin Cakarta Büyükelçiliği ile Doğu Asya ve ASEAN Ekonomik Araştırma Enstitüsü (ERIA) ev sahipliğinde gerçekleştirildi.
Cakarta İletişim Müşavirliği ortaklığıyla hayata geçirilen forumun ana teması ise küresel gündemin tam merkezindeydi: "Ekonomi, Güvenlik, Sürdürülebilirlik, Barış İnşası ve Dijitalleşmede Türkiye-ASEAN İşbirliği." Forum süresince yalnızca mevcut durum analizi yapılmakla kalınmadı; ticaret, enerji, kritik madenler ve insan sermayesinin geleceği gibi hayati alanlarda somut ve uzun vadeli stratejik çözüm önerileri masaya yatırıldı.
İki Küresel Dinamiğin Devasa Potansiyeli
Toplantının açılışında konuşan ERIA Başkanı Tetsuya Watanabe, iki coğrafyanın birbirini kusursuz şekilde tamamlayan ekonomik ve lojistik dinamiklerine dikkat çekti. ASEAN’ın dünya üzerindeki en hareketli ve büyümeye açık pazarlardan biri olduğunu hatırlatan Watanabe, Türkiye’nin ise Avrupa, Asya ve Orta Doğu’yu birbirine bağlayan benzersiz jeopolitik konumunun altını çizdi. Watanabe, "Bu iki büyük gücün bir araya gelmesi, bölgesel refahı, küresel dayanıklılığı ve güvenliği artırmak adına sınırları aşan devasa bir ortak potansiyeli barındırıyor." değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye'nin Cakarta, Doğu Timor ve ASEAN nezdindeki Büyükelçisi Talip Küçükcan ise forumun kurumsal bağların derinleşmesi açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Bu forumun ortak bir vizyonun ve geleceği birlikte inşa etme iradesinin somut bir kanıtı olduğunu belirten Küçükcan, "İlkini başarıyla tamamladığımız ASEAN-Türkiye Forumu'nun, bu hayati diyalog mekanizmasını sürdürmek adına önümüzdeki süreçte de gelenekselleşerek devam etmesini hedefliyoruz." dedi.
Küresel Belirsizliğe Karşı Stratejik Kalkan
Zirvenin en dikkat çekici mesajlarından biri de ASEAN Ekonomik Topluluğundan Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Satvinder Singh’ten geldi. Hem Türkiye’nin hem de ASEAN ekonomilerinin küresel ticarete açık yapısını öven Singh, bu ilişkilerin bugüne kadar görülenden çok daha fazla ilgiyi ve yatırımı hak ettiğini söyledi. Dünyadaki jeopolitik risklerin arttığına değinen Singh, "Bugün sadece geçmiş başarılarımızı konuşmuyoruz. Asıl sormamız gereken soru; giderek daha öngörülemez ve belirsiz hale gelen dünya düzeninde bu ortaklığı nasıl daha stratejik ve koruyucu bir boyuta taşıyabileceğimizdir." şeklinde konuştu.
Enerjide Güç Birliği ve Kritik Madenler Masada
Forumun paralel oturumlarında, iki taraf arasındaki ilişkilerin artık klasik bir "Sektörel Diyalog Ortaklığı" kalıbına sığmadığı ve çok daha derin bir faza geçtiği kaydedildi. Uzmanlar, Türkiye'nin Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) ile bağlarını güçlendirmesi ve ASEAN Savunma Bakanları Toplantısı-Artı (ADMM-Plus) mekanizmasındaki gözlemci konumunu tahkim etmesi yönünde önemli tavsiyelerde bulundu.
Küresel enerji krizlerinin gölgesinde geçen ikinci oturumda ise odak noktası enerji arz güvenliği ve kritik madenler oldu. Türkiye’nin küresel bir enerji köprüsü ve lojistik merkez olma kabiliyetiyle, ASEAN’ın hızla büyüyen entegre enerji pazarının birleştirilmesi gerektiği aktarıldı. Bu doğrultuda, iki taraf arasında yüksek teknoloji transferi, ortak AR-GE çalışmaları ve sanayide entegre üretim modellerinin vakit kaybetmeden devreye sokulması çağrısı yapıldı.
Yeni Nesil Dijital Devrim: "Dijital Beceri Pasaportu"
İlişkilerin kalıcı olabilmesi için insani temasın ve dijitalleşmenin önemi forumun son bölümüne damga vurdu. Yapay zeka çağının getirdiği riskler ve dijital okuryazarlık vizyonunun ele alındığı oturumda ezber bozan projeler teklif edildi. Bunlar arasında en dikkat çekeni, genç iş gücüne sınır ötesi hareketlilik kazandıracak taşınabilir bir "dijital beceri pasaportu" ve ortak bir mikro kimlik doğrulama sisteminin kurulması oldu. Ayrıca, nitelikli iş gücü yaratmak adına bir dijital gelişim merkezinin açılması ve mesleki eğitimi desteklemek amacıyla her yıl düzenli olarak "ASEAN-Türkiye Gençlik Forumu" organizesi gündeme taşındı.
Hedef: Tam Diyalog Ortaklığı
Türkiye ile Güneydoğu Asya arasındaki ilişkiler köklü ve çok katmanlı bir geçmişe sahip. Ankara, 2010 yılında Güneydoğu Asya'da Dostluk ve İşbirliği Antlaşması’na (TAC) imza atarak bölgeye verdiği önemi göstermiş, 2011’de ise Cakarta Büyükelçiliğini ASEAN nezdinde akredite ederek kurumsal temsiliyetini başlatmıştı. 2017 yılında elde edilen "Sektörel Diyalog Ortağı" statüsünün ardından Türkiye, Asya-Pasifik bölgesindeki etkinliğini en üst seviyeye çıkarmak adına 2024 yılında ASEAN'a "Tam Diyalog Ortağı" olmak için resmi başvurusunu sunmuştu. Cakarta'da gerçekleştirilen bu son forum, Türkiye'nin Asya vizyonundaki kararlılığını ve tam ortaklık hedefine ne kadar yakın olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
