İklim Değil İhmal Kül Ediyor
Türkiye, küresel iklim krizinin getirdiği aşırı sıcaklar ve kuraklıkla mücadele ederken, orman varlığını koruma yolunda en büyük darbeyi yine insan faktöründen alıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerinden derlenen son raporlar, yeşil alanları tehdit eden alev fırtınalarının ardındaki en büyük suçlunun "ihmal ve tedbirsizlik" olduğunu açıkça ortaya koydu. Kayıtlara geçen binlerce yangının detayları, çevre bilincinin ve toplumsal hassasiyetin önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
37 Yılın En Yoğunu
Son yıllarda küresel ısınmaya bağlı ani sıcaklık dalgaları ve düşen nem oranları, ormanları adeta birer çıra haline getiriyor. İstatistiksel verilere bakıldığında, Türkiye'de 2020 yılında 3 bin 399 olarak kaydedilen orman yangını sayısı, dalgalı bir seyir izlese de tehlikeli boyutunu koruyor. Özellikle veri kayıtlarının tutulmaya başlandığı son 37 yıllık süreç incelendiğinde, 2024 yılı 3 bin 797 yangınla "en fazla yangın çıkan yıl" olarak tarihe geçti. Geçtiğimiz yıl ise ekipler sahada tam 3 bin 224 farklı yangınla mücadele etmek zorunda kaldı.
Alevlerin yuttuğu alan miktarında ise ürkütücü bir tırmanış söz konusu. 2023 yılında 15 bin 520 hektar alan zarar görmüşken, geçtiğimiz yıl bu sayı katlanarak 81 bin 473 hektara ulaştı. Bu durum, yangınların sadece sıklığının değil, şiddetinin de arttığını gösteriyor.
4 Ana Başlıkta Gizli Suçlular
Uzmanlar ve bakanlık ekipleri, orman yangınlarının çıkış nedenlerini kasıt, ihmal-kaza, doğal ve sebebi bilinmeyenler olmak üzere 4 temel kategoride inceliyor. Raporun en çarpıcı ve düşündürücü kısmı ise tam burada karşımıza çıkıyor. Geçtiğimiz yıl yaşanan 3 bin 224 orman yangınının tam 1753'ü doğrudan insan ihmali ve kazalar neticesinde başladı. Sadece bu ihmaller yüzünden 40 bin 32 hektarlık devasa bir yeşil örtü siyaha büründü.
Buna karşın sabote etme amacıyla kasıtlı çıkarılan 160 yangında 3 bin 546 hektar alan kül olurken, yıldırım düşmesi gibi tamamen doğal nedenlerle başlayan 279 yangında yalnızca 269 hektar alan etkilendi. Sebebi henüz netleştirilemeyen 1032 yangında ise 37 bin 626 hektar alanın yok olması dikkat çekti.
Orman Alanlarında Düzenli Artış
Yaşanan tüm bu felaketlere ve kayıplara rağmen Türkiye, planlı ağaçlandırma ve envanter yönetimiyle yeşil hatlarını genişletmeyi sürdürüyor. Cumhuriyet tarihinin geçmiş dönemleriyle kıyaslandığında, 1973 yılında 20 milyon 199 bin hektar olan orman varlığı, yürütülen yoğun çalışmalarla 2023'te 23 milyon 363 bin hektarın üzerine çıkarıldı. Bu istikrarlı büyüme trendi son yıllarda da devam ederek toplam orman alanını 23 milyon 375 bin 331 hektara ulaştırdı. Ülke yüz ölçümünün neredeyse yüzde 30'unu kaplayan bu alanların yüzde 59'unu "normal kapalı ormanlar" oluşturuyor.
Küresel Standartlar ve Ekoturizm Hamlesi
Türkiye, ormanlarını sadece nicelik olarak değil, nitelik olarak da uluslararası standartlara taşıyor. Bağımsız belgelendirme kuruluşlarının çevreye, doğaya ve insana saygılı yönetim kriterlerini esas alan denetimleri sonucunda, sertifikalı orman alanlarında rekor artış yaşandı. 2024'te toplam alanların yüzde 42,3'ünü oluşturan tescilli koruma alanları, geçtiğimiz yıl yaklaşık 1,5 milyon hektarlık artışla yüzde 48,7 seviyesine ulaştı.
Doğayla barışık turizm modeli olan ekoturizm alanında da adımlar sıklaştırıldı. Zengin rekreasyonel kaynaklara sahip planlı ekoturizm parkur sayısı, yüzde 12,9'luk bir büyümeyle 140'a ulaştırıldı.
Kalkınma Destekleri Sürüyor
Yangın riskini azaltmanın ve orman kaynaklarını sürdürülebilir kılmanın en önemli yollarından biri de ormanla iç içe yaşayan yerel halkı desteklemekten geçiyor. Geçen yıl, orman üzerindeki insan baskısını azaltmak ve ekonomik refahı artırmak amacıyla sağlanan devlet desteklerinden 10 bin 830 aile faydalandı. Özellikle alternatif iş kollarını geliştirmeyi hedefleyen "el ve ev sanatları" projelerine verilen destekler meyvesini verdi; 2024 yılında bu destekten yararlanan aile sayısı 142 iken, son dönemde bu sayı 773’e fırlayarak kırsal kalkınmaya büyük bir ivme kazandı.
