Bernie Sanders'tan Radikal Yasa Tasarısı
Yapay zeka teknolojilerinin küresel çapta yarattığı devasa ekonomik değer ve veri mülkiyeti tartışmaları, ABD Senatosu'nda radikal bir hamleyle yeni bir boyuta taşındı. Bağımsız Vermont Senatörü Bernie Sanders, yapay zeka modellerini geliştiren teknoloji şirketlerinin, insanlığın nesiller boyu ürettiği ortak bilgi mirasını "izinsiz ve bedelsiz" kullandığını belirterek, bu şirketlerde halkın doğrudan ortak olmasını sağlayacak bir kanun teklifi üzerinde çalıştığını duyurdu.
Senato kürsüsünden teknoloji dünyasında taşları yerinden oynatacak bir konuşma yapan Sanders, önümüzdeki haftalarda Kongreye sunmayı planladığı "Amerikan Yapay Zeka Egemen Varlık Fonu Yasası" (American AI Sovereign Wealth Fund Act) adlı tasarıyı detaylandırdı.
"İnsanlığın Ortak Emeği Çalındı"
Yapay zekanın sıfırdan var olmadığını, aksine yüzyıllar boyunca insan eliyle üretilen değerlerin üzerine inşa edildiğini hatırlatan Sanders, büyük teknoloji şirketlerini sert bir dille eleştirdi. Sektörün önde gelen figürlerini "oligark" olarak nitelendiren tecrübeli siyasetçi, milyarlarca insanın yaratıcı emeğinin gasp edildiğini savundu.
Sanders, konuşmasında şu ifadelere yer verdi:
"Gerçek şu ki, büyük teknoloji oligarkları bu bilgileri yapay zeka modellerine izin almadan, atıfta bulunmadan ve hiçbir bedel ödemeden yükledi. Milyonlarca yazarın, sanatçının, hekimin, gazetecinin, öğretmenin, bilim insanının ve sıradan insanın yaratıcı emeği, dünyanın en zengin insanları tarafından çalındı."
Yapay Zeka Şirketlerinin Yüzde 50'si Halka Devredilecek
Sanders'ın hazırladığı yasa tasarısı, sadece bir telif düzenlemesi olmanın çok ötesinde, teknoloji sektöründe mülkiyet yapısını kökten değiştirmeyi hedefliyor. Tasarı yasalaştığı takdirde, ABD merkezli büyük yapay zeka şirketlerinin hisselerinin yüzde 50'sinin kurulacak olan ulusal egemen varlık fonuna devredilmesi gerekecek. Bu hamleyle, yapay zekanın ürettiği ekonomik refahın doğrudan Amerikan halkına aktarılması planlanıyor.
Yönetim Kurullarında Eşit Temsil ve "Kamu Yararı" Blokesi
Düzenlemenin getirdiği tek yenilik finansal ortaklıkla sınırlı değil. Tasarı kapsamında federal hükümet, söz konusu yapay zeka şirketlerinin yönetim kurullarında teknoloji devleriyle eşit temsil ve oy hakkına sahip olacak.
Kamunun yönetimde aktif rol almasının önemine dikkat çeken Sanders, bu sayede halkın çıkarlarına zarar verebilecek, iş gücünü tehdit edecek ya da etik dışı kararların önüne geçilebileceğini vurguladı. Kurulacak bu mekanizma, kamu yararına olan politikaların desteklenmesinde devletin elindeki en güçlü denetim ve yönlendirme aracı haline gelecek. Teknoloji dünyasının bu radikal tasarıya nasıl bir refleks göstereceği ise şimdiden merak konusu.
