36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, stratejik kararlar ve liderlerin dikkat çeken açıklamalarıyla başkent Ankara'da başladı. Zirve öncesi basının karşısına geçen İsveç, Norveç ve Finlandiya liderleri; Avrupa’nın savunma mimarisindeki köklü değişimleri ve Ukrayna krizine yönelik çözüm haritalarını paylaştı. Kuzey ittifakının ortak vurgusu ise netti: Avrupa artık kendi güvenliği için çok daha fazla sorumluluk üstlenmek zorunda.
İsveç’ten Tarihi Bütçe Hamlesi ve "Gripen E" Desteği
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın kıta Avrupası için taşıdığı devasa risklere dikkat çekti. Moskova’nın şu an için barışçıl bir uzlaşıya yanaşmadığını belirten Kristersson, buna karşın Rus ordusunun sahada istediği zaferi elde edemediğini vurguladı.
İsveç’in güvenlik harcamalarında tarihi bir eşiği aşacağını duyuran Başbakan, "2030 yılına kadar savunma bütçemizi gayrisafi yurt içi hasılamızın yüzde 5'ine ulaştırmayı hedefliyoruz" dedi. Kristersson ayrıca, NATO'nun İsveç menşeli Saab firması tarafından geliştirilen "GlobalEye" sistemini tercih etmesini ülkesinin askeri kapasitesine duyulan güvenin bir kanıtı olarak gösterdi. Ukrayna'ya yardımların kesintisiz süreceğini ifade eden Kristersson, yakın dönemde yeni nesil "Gripen E" savaş uçaklarının yanı sıra ikinci el jetlerin de Kiev yönetimine hibe edileceğini müjdeledi.
Norveç: "Söylemlere Değil, Somut Verilere Bakın"
ABD'nin Avrupa coğrafyasındaki askeri varlığını azaltabileceğine yönelik uluslararası kamuoyunda süregelen tartışmalara Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store’dan sakin ama kararlı bir yanıt geldi. Washington’ın küresel ölçekte farklı sorumlulukları olduğunu hatırlatan Store, Avrupa’nın savunmada üzerine düşeni yapmaya başladığını ifade etti.
Store, "Gündelik siyasi söylemlerle yaşamayı öğrenmeliyiz. Ancak somut rakamlar bize Avrupa’nın sadece savunma harcamalarını artırmakla kalmadığını, bu parayı daha akıllıca ve stratejik noktalara harcadığını gösteriyor" dedi. Norveç'in en büyük savunma yatırımını donanma gücüne ayıracağını duyuran Başbakan; İngiltere, Kanada ve Almanya ile bu alanda yenilikçi projelere imza attıklarını belirtti. Özellikle Kuzey Kutbu ve yüksek kuzey hatlarındaki askeri varlıklarının, sadece Avrupa’nın değil ABD’nin de ulusal güvenliği için kritik öneme sahip olduğunu sözlerine ekledi.
Finlandiya’dan Dikkat Çeken Rusya Analizi ve Grönland Çıkışı
Helsinki yönetiminin zirvedeki sesi olan Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ise küresel ticaret yollarının güvenliğine ve diplomatik dengelere odaklandı. Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasının dünya ekonomisi için hayati olduğunu belirten Stubb, Washington ile Tahran arasında diyalog kanallarının açık tutulması temennisinde bulundu.
Son dönemde uluslararası arenada tartışma konusu olan Grönland konusuna da değinen Stubb, "Grönland ile ilgili tüm meseleler doğrudan ve yalnızca Danimarka Krallığı’nın egemenlik alanındadır" diyerek tartışmalara noktayı koydu.
Ukrayna krizinin ancak Rus halkının savaşa karşı net bir tavır almasıyla çözülebileceğini savunan Finlandiya Cumhurbaşkanı, Kremlin’in ekonomik yaptırımlar ya da askeri kayıplar yüzünden geri adım atmayacağını ileri sürdü. Kiev'e ivedilikle Patriot füzeleri ve hava savunma destekleri sağlanması gerektiğini belirten Stubb, zirve kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile temaslarını sürdürdüğünü ancak bugünkü görüşmelerden anlık ve mucizevi bir sonuç çıkması konusunda temkinli olduğunu aktardı.
