ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması şartıyla İran ile sağlandığını duyurduğu iki haftalık geçici ateşkes kararının ardından bölgedeki deniz trafiğinde ilk hareketlilik yaşandı. Anlık gemi takip platformu MarineTraffic tarafından sağlanan verilere göre, sağlanan uzlaşı sonrası kritik öneme sahip boğazdan ilk ticari gemilerin geçiş yaptığı kaydedildi.
Hürmüz Boğazı'nda Kaydedilen İlk Gemi Hareketleri
MarineTraffic verilerine göre, ABD ve İran arasındaki iki haftalık ateşkes sürecinin resmen başlamasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki sessizlik sona erdi. Bölgeden geçiş yapan ilk gemi, Liberya bayrağı taşıyan "Daytona Beach" adlı yük gemisi oldu. Söz konusu gemi, Türkiye saatiyle 08.28'de İran'ın Bender Abbas Limanı'ndan ayrıldı. Daytona Beach, saat 09.59 itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndaki geçişini tamamlayarak seyrine devam etti. Mevcut verilere göre Umman Körfezi'nde ilerleyen geminin varış noktasının Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Füceyre Limanı olduğu belirtildi.
Daytona Beach’in ardından bölgedeki hareketlilik Yunan sahipli yük gemisi "NJ Earth" ile devam etti. NJ Earth adlı geminin de saat 11.44 itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndan sorunsuz bir şekilde geçiş yaptığı rapor edildi. Bu geçişler, haftalardır süren gerilimin ardından boğazdaki ilk sivil deniz trafiği olarak kayıtlara geçti.
Ateşkes Süreci ve Donald Trump’ın Şartları
ABD ile İran arasında, İsrail’i de kapsayan geçici ateşkes süreci, ABD Başkanı Donald Trump’ın 8 Nisan günü saat 01.30’da yaptığı resmi açıklama ile kamuoyuna duyuruldu. Trump, açıklamasında iki hafta sürecek olan bu geçici ateşkesi, Hürmüz Boğazı'nın tamamen uluslararası trafiğe açılması şartıyla kabul ettiklerini vurguladı.
Sürecin diplomatik boyutuyla ilgili bilgiler veren Trump, İran tarafının kendilerine 10 maddeden oluşan bir teklif paketi sunduğunu ifade etti. ABD Başkanı, sunulan bu teklif metninin taraflar arasındaki kalıcı müzakerelerin yürütülebilmesi için uygulanabilir bir temel teşkil ettiğini dile getirdi. Bu kapsamda, iki haftalık süre boyunca tarafların askeri operasyonlarını durdurması ve diplomatik çözüm yollarını araması bekleniyor.
Çatışmaların Arka Planı ve İslamabad Müzakereleri
Bölgedeki gerilim, 28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılarla tırmanışa geçmişti. İran’ın bu saldırılara misilleme olarak bazı bölge ülkelerini hedef almasıyla süreç geniş çaplı bir savaşa dönüşmüştü. Yaklaşık bir ayı aşkın süredir devam eden askeri hareketliliğin ardından sağlanan ateşkes kararı, bölgedeki insani ve ekonomik risklerin azaltılmasını hedefliyor.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamada, İran’ın savaştaki stratejik hedeflerine ulaştığı belirtildi. Konsey, kalıcı bir barış ve çözüm için nihai müzakerelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirileceğini bildirdi. Yapılan planlamaya göre, İslamabad’daki görüşmelerin en fazla 15 gün içerisinde sonuçlandırılması amaçlanıyor. Bu süreçte boğazdaki trafik akışının sürekliliği ve 10 maddelik teklifin detaylarının netleştirilmesi masadaki temel gündem maddelerini oluşturacak.
