Yüksek enflasyon, katlanan kira giderleri, finansmana erişim engelleri ve alım gücünün düşmesiyle yaşam mücadelesi veren küçük esnaf, son dönemde sıklaşan vergi denetimlerindeki orantısız yaptırımlarla sarsılıyor. Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (DESOB) Başkanı Alican Ebedinoğlu, vergi dairelerince yürütülen incelemelerde somut verilere dayanmayan ciro hesaplamaları yapıldığını ve bu durumun esnaf üzerinde ciddi bir ekonomik baskı oluşturduğunu ifade etti.
Saha denetimlerinin günlerce sürdüğünü ve işletmelerin reel kâr marjları göz ardı edilerek tahminler üzerinden yüksek cezalar kesildiğini vurgulayan Ebedinoğlu, uygulamaların esnaf arasında büyük bir endişe ve mağduriyet dalgası yarattığını dile getirdi.
"20 Metrekarelik Dürümcü 400 Bin TL Cezayı Nasıl Ödesin?"
Bölgede yaşanan mağduriyetlere ilişkin somut bir örneği kamuoyuyla paylaşan DESOB Başkanı Ebedinoğlu, yalnızca 20 metrekarelik kullanım alanına sahip küçük bir dürümcüye 400 bin TL tutarında vergi cezası uygulandığı yönündeki iddiayı gündeme taşıdı. Bu cezanın hangi kriterlere ve kayıtlara dayandırılarak kesildiğinin acilen mercek altına alınması gerektiğini belirten Ebedinoğlu, işletmelerin fiziksel kapasitesinin ve finansal gücünün göz önünde bulundurulmasının şart olduğunu söyledi.
Ciro ve kazanç hesaplamalarının kağıt üzerindeki farazi rakamlarla yapılamayacağını savunan Ebedinoğlu; işletmenin sabit giderleri, ham madde maliyetleri, sektörel kârlılık oranları ve çalışma şartlarının denetim raporlarına adil bir şekilde yansıtılması gerektiğini belirtti.
"Kayıtlı Esnaf Cezalandırılırken Kayıt Dışı Görmezden Geliniyor"
Vergi denetimlerinin yapılmasına kesinlikle karşı olmadıklarının altını çizen Alican Ebedinoğlu, vergi adaletinin sağlanması için yöntemin değişmesi gerektiğini vurguladı. Yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren Dürüst esnafın adeta cezalandırıldığını savunan Ebedinoğlu, mücadelenin yalnızca kayıt altındaki işletmeler üzerinden yürütülmesini eleştirdi.
Sadece kayıtlı küçük esnafın denetlenmesiyle vergi adaletinin tesis edilemeyeceğini ifade eden DESOB Başkanı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele edilirken aynı zamanda milyonlarca liralık finansal dolandırıcılıklar ve fon vurgunlarına karşı da aynı kararlı tutumun sergilenmesi gerektiğine dikkat çekti. Hukukun ve denetimin herkese eşit mesafede uygulanması gerektiğinin altını çizdi.
DESOB’dan Maliye Bakanlığı’na 5 Kritik Çağrı
Küçük işletmelerin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını belirten DESOB, vergi sisteminde adaletin sağlanması ve mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı’na 5 maddelik bir çözüm paketi sundu:
Orantısız Cezalar Yeniden İncelensin: Kesilen yüksek tutarlı cezalar somut veriler ışığında re'sen gözden geçirilmeli, itiraz süreçleri esnaf lehine daha işlevsel hale getirilmelidir.
Gerçek Saha Koşulları Esas Alınsın: Ciro takdirlerinde işletmenin ölçeği, kâr marjı, lokasyonu ve gider kalemleri mutlaka hesaba katılmalıdır.
Kayıt Dışı İle Kapsamlı Mücadele Edilsin: Denetim ağı yalnızca kayıtlı küçük esnafla sınırlı kalmamalı, kayıt dışı faaliyet gösteren tüm yapılar kapsama alınmalıdır.
Vergi Yükü Esnaf Lehine Hafifletilsin: Küçük işletmeler için muafiyet sınırları genişletilmeli ve basitleştirilmiş vergilendirme modelleri devreye sokulmalıdır.
Ölçülü ve Öngörülebilir Sistem Kurulsun: İyiniyetli mükellefi koruyan, cezalandırıcı değil yol gösterici ve adil bir vergi mekanizması oluşturulmalıdır.
Esnafın sadece ekonomik bir aktör değil, mahalle kültürünün, istihdamın ve toplumsal dengenin temeli olduğunu hatırlatan Ebedinoğlu, yetkilileri küçük işletmeleri koruyacak adımları bir an önce atmaya davet etti.
