Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), küresel enerji dönüşümünün önündeki engelleri ve çözüm yollarını masaya yatırdı. Zirve kapsamında Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından düzenlenen "Temiz Enerji Dönüşümünü Hızlandırmak" başlıklı oturumda, yenilenebilir enerji yatırımlarının mevcut hızının 2030 küresel hedeflerini yakalamaya yetmeyebileceği vurgulandı.
Kapasite Artıyor Ancak 2030 Hedefi Uzaklaşıyor
Oturumda değerlendirmelerde bulunan IEA Başkan Yardımcısı Mary Bruce Warlick, yenilenebilir enerji kaynaklarının halihazırda küresel elektrik üretiminin yaklaşık üçte birini karşıladığını ve bu oranın önümüzdeki beş yıl içinde yüzde 45 sınırına dayanacağını ifade etti. Ancak yakalanan bu büyüme ivmesinin uluslararası taahhütleri karşılamak için yeterli olmadığına dikkat çeken Warlick, mevcut politikalarla 2030 yılında küresel kapasitenin yaklaşık 9 bin 710 gigavata ulaşacağını öngördüklerini belirtti. Bu rakam 2022 seviyesinin 2,6 katına işaret etse de COP28’de belirlenen kapasiteyi üç katına çıkarma hedefinin altında kalıyor.
Çözüm Şebeke Yatırımları ve İzin Reformunda
Kurulum süreçlerindeki darboğazların aşılması halinde hedefin yalnızca bir yıllık gecikmeyle, 2031 sonunda yakalanabileceğini dile getiren Warlick, hükümetlere acil eylem çağrısında bulundu. IEA Başkan Yardımcısı’na göre dönüşümü hızlandıracak temel adımlar şunlar:
Yenilenebilir enerji ihalelerinin süreçlerinin hızlandırılması,
Elektrik iletim şebekelerine yönelik yatırımların artırılması,
Batarya ve enerji depolama kapasitelerinin genişletilmesi,
Bürokratik izin mekanizmalarında kapsamlı reformlara gidilmesi.
Enerji Verimliliği İçin Yıllık 1,3 Trilyon Dolar Gerekiyor
Küresel iklim hedeflerinin bir diğer kritik ayağını oluşturan enerji verimliliğinde de temposunun artırılması gerektiğine işaret eden Warlick, 2030’a kadar her yıl ortalama yüzde 4’lük iyileşme sağlanması gerektiğini hatırlattı. Küresel enerji yoğunluğundaki iyileşmenin 2024’teki yüzde 1 seviyesinden 2025’te yüzde 2’ye yükselmesini umut verici bir gelişme olarak niteleyen Warlick, bu alanda yıllık 1,3 trilyon dolarlık ek yatırıma ihtiyaç duyulduğunu kaydetti. Bu kaynağın bir maliyetten ziyade hanelerin enerji faturalarını düşüren, sanayinin rekabet gücünü artıran ve arz güvenliğini pekiştiren stratejik bir fırsat olduğunu vurgulayan Warlick, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde temiz enerji finansmanının hızlanmaması durumunda küresel başarının mümkün olmayacağını belirtti.
Fosil Yakıtlardan Çıkışta Altyapı Uyarısı
Oturumda söz alan Brezilya COP30 Dönem Başkanlığı Kıdemli Enerji Danışmanı Amanda Ohara ise fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinde yaşanan altyapı eksikliklerine dikkat çekti. Alternatif enerji kaynaklarını destekleyecek şebeke ve iletim altyapısının yetersiz kalmasının arz güvenliği açısından temel bir risk oluşturduğunu söyleyen Ohara, iklim politikalarının ülkelerin ulusal kalkınma öncelikleriyle uyumlu kurgulanması gerektiğini vurguladı. Ohara, hazırlanan dönüşüm yol haritalarının ülkelere mevcut durumlarını analiz etme ve yatırım açıklarını doğru alanlara yönlendirme noktasında rehberlik sunduğunu sözlerine ekledi.