Türkiye'nin geleneksel ihraç sektörlerinden biri olan kuru meyve ve mamulleri sektörü, 2024 yılının ilk üç aylık dönemine ilişkin dış satım verilerini paylaştı. Ege İhracatçı Birlikleri (EİB) tarafından açıklanan verilere göre, sektör ocak-mart döneminde toplam 404 milyon 460 bin dolarlık ihracat geliri sağladı. Bu dönem zarfında Türkiye genelinden 120 ülke ve serbest bölgeye yapılan gönderim miktarı ise 75 bin 866 ton olarak kayıtlara geçti.
Kuru üzümden kuru incire, Antep fıstığından kuru kayısıya kadar geniş bir ürün yelpazesine sahip olan sektör, küresel pazarlardaki etkinliğini sürdürdü. İhracat pazarlarında çeşitlilik gösteren sektörde, badem, ceviz, leblebi ve elma kurusu gibi ürünler de dış satım kalemleri arasında yer aldı.
En Yüksek İhracat Geliri Çekirdeksiz Kuru Üzümden
Yılın ilk çeyreğinde sektörün toplam gelirinde en büyük payı çekirdeksiz kuru üzüm aldı. Verilere göre, çekirdeksiz kuru üzüm ihracatından 106 milyon dolarlık kazanç elde edildi. Üzümü takiben, Türkiye'nin dünya lideri olduğu ürünlerden biri olan kuru incir, 97 milyon dolarlık dış satım rakamına ulaştı.
Sektörün diğer önemli ihraç kalemlerinde ise kuru kayısı 66 milyon dolarla üçüncü sırada yer alırken, Antep fıstığı ihracatı 32 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu temel ürün grupları, toplam ihracat gelirinin büyük bir kısmını oluşturarak sektörün lokomotifi görevini üstlendi.
Avrupa Ülkeleri Dış Satımda İlk Sırada
Kuru meyve ve mamulleri sektörü için en büyük pazar olma özelliğini Avrupa kıtası sürdürdü. İlk çeyrekte Avrupa ülkelerine toplam 176 milyon 929 bin dolarlık ürün satışı gerçekleştirildi. Ülke bazlı veriler incelendiğinde, Türkiye'den en fazla kuru meyve talep eden ülke 56 milyon dolarla Almanya oldu.
Almanya’yı dış ticarette stratejik öneme sahip diğer pazarlar takip etti. İngiltere 45 milyon dolarlık ithalatla ikinci sırada yer alırken, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) 38 milyon dolar, Fransa ise 31 milyon dolarlık kuru meyve alımı gerçekleştirdi. Bu dört ülkenin toplam ihracat içindeki ağırlığı, pazarın konsantrasyonunu ortaya koydu.
İhracatın Yüzde 61,5’i Ege Bölgesi’nden Karşılandı
İhracatçı birlikleri düzeyinde yapılan incelemede, Ege İhracatçı Birlikleri (EİB) üyesi firmaların sektördeki baskınlığı dikkat çekti. Yılın ilk çeyreğinde gerçekleştirilen 404 milyon 460 bin dolarlık toplam ihracatın 248 milyon dolarlık kısmı EİB tarafından yönetildi. Bu rakam, toplam ihracatın yüzde 61,5’inin Ege Bölgesi üzerinden yapıldığını gösterdi. EİB’i, 69 milyon dolarlık ihracat hacmiyle Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri izledi.
Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali Işık, sektörün durumuna ilişkin yaptığı değerlendirmede, Türkiye'nin üzüm, incir ve kayısıda dünya lideri olduğunu belirtti. Geçen yılın nisan ayında yaşanan don olayının üretim miktarlarını etkilediğini ifade eden Işık, ilk çeyrekte miktar ve değer bazında geçen seneye göre bir düşüş yaşandığını ancak birim fiyat artışıyla bu durumun dengelendiğini bildirdi.
Sektörel Gelişim İçin Lisanslı Depoculuk ve Ar-Ge Vurgusu
İklimsel değişimlerin ve hava olaylarının üretim üzerindeki etkilerine değinen Mehmet Ali Işık, zirai don ve kuraklık gibi risklere karşı alınması gereken önlemleri sıraladı. Sektörün geleceği için lisanslı depoculuk, Ar-Ge çalışmaları ve ihtisas borsalarının kritik öneme sahip olduğunu belirten Işık, bu alanlardaki çalışmaların artırılması gerektiğini dile getirdi.
Eylül ve aralık ayları arasındaki dönemin verimli geçmesi durumunda ihracat rakamlarındaki farkın kapanabileceğine işaret eden Işık, mevcut hava şartlarının üretim açısından olumlu seyrettiğini kaydetti.
