Trump’ın Yeni Gümrük Vergileri Küresel Piyasaları Sarstı: Dünya Ticareti Belirsizliğe Sürükleniyor
ABD’nin yeni gümrük vergilerini resmen açıklaması, cuma günü dünya borsalarında sert düşüşlere neden oldu. Her ne kadar uygulamanın 7 Ağustos’a ertelenmiş olması bazı ülkelerin son dakikaya kadar müzakere kapısını açık tutmasına olanak sağlasa da, ticaret savaşlarının geri döndüğü yönündeki endişeleri dindirmedi.
ABD’den Sert Hamle: 70 Ülkeye Yüzde 10 ila 41 Arası Vergi
Donald Trump yönetimi, yaklaşık 70 ticaret ortağına yüzde 10 ile 41 arasında değişen yeni gümrük vergileri uygulayarak, "küresel ticaretin yeniden yapılandırılması" hedefini öne sürdü. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, bu adımın amacı Amerikalı işçilerin çıkarlarını korumak ve küresel rekabette ABD’nin konumunu güçlendirmek.
Trump, kararnamenin altına perşembe akşamı imza atarken, vergilerin uygulanmasına ilişkin sürecin başlaması için ülkelere birkaç günlük süre tanındı. Bu karar, sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi etkileri de olan çok boyutlu bir hamle olarak değerlendiriliyor.
Avrupa ve Asya Borsalarında Sert Düşüşler
Cuma günü piyasalarda yaşanan ilk tepkiler olumsuzdu. Avrupa’da Paris Borsası yüzde 2.17, Frankfurt yüzde 1.85, Milano yüzde 1.86 ve Londra yüzde 0.60 değer kaybetti. Asya’da ise Seul Borsası yüzde 3.88’lik keskin bir düşüş yaşadı. Çin ve Japonya’da da gerilemeler kaydedildi. Wall Street’te ana endeks vadeli işlemleri ise sert bir düşüşle açılışa işaret etti.
Kanada ve İsviçre Şokta, Asya Kısmen Rahat
Bazı Asya ülkeleri daha düşük oranlı vergilerle karşı karşıya kaldıkları için nispeten memnunken, Kanada ve İsviçre gibi ülkeler bu hamleye hazırlıksız yakalandı. İsviçre, nisan ayında kendisine vaat edilen yüzde 31’lik vergi oranına rağmen, yüzde 39’luk bir oranla karşılaştı. Bern hükümeti “büyük bir hayal kırıklığı” yaşadığını ifade etti ve ABD ile müzakerelere açık olduğunu duyurdu.
ABD’nin başlıca ticaret ortaklarından Kanada ise, NAFTA kapsamında olmayan ürünlere yönelik gümrük vergilerinin yüzde 25’ten 35’e yükseltilmesiyle sarsıldı. Başbakan Mark Carney, bu durumdan duyduğu "hayal kırıklığını" dile getirirken, vatandaşlarına Kanada malı ürünleri tercih etmeleri ve ihracat pazarlarını çeşitlendirmeleri çağrısında bulundu.
Muafiyetler ve Müzakereler Devam Ediyor
Yeni vergi düzenlemeleri bazı ülkelere sektör bazlı muafiyetler de tanıyor. Avrupa Birliği bazı kilit sektörlerde geçici muafiyet elde ederken, Tayland ve Kamboçya gibi ülkeler de önceki oranlara kıyasla daha düşük vergilerle karşılaştı. Örneğin Tayland’a uygulanan oran yüzde 36’dan 19’a, Kamboçya’ya ise yüzde 49’dan 19’a indirildi.
Güney Afrika ise yüzde 30’luk vergi oranının 100 bin işi tehdit ettiğini vurgularken, hükümet "yoğun müzakereler" yürütüldüğünü açıkladı. Tayvan ise, yarı iletken sektörünü etkileyen yüzde 20’lik vergiye karşı mücadele edeceklerini duyurdu.
Çin ve Brezilya’dan Sert Tepki
Çin, Trump’ın ticaret politikasını "herkese zarar veren bir korumacılık" olarak nitelendirdi. Pekin, 12 Ağustos’tan sonra ticaret müzakerelerini uzatmak istiyor. Brezilya ise, eski başkan Jair Bolsonaro’ya verilen siyasi destek nedeniyle cezalandırıldığı görüşünde. ABD, Brezilya ürünlerine yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulama kararı aldı.
Tarım ve Gıda Sektörleri de Etkileniyor
Yeni düzenlemeler, Almanya’da düşüşte olan bira ihracatını, Fransa’da ise şarap üreticilerini doğrudan etkiliyor. Fransız şarap sektörü, bu vergi artışıyla birlikte yaklaşık 1 milyar euro gelir kaybı yaşanabileceğini öngörüyor ve vergi muafiyeti için umutlu.
Sonuç: Küresel Ticaret Yeni Bir Belirsizlik Dönemine Giriyor
Trump’ın gümrük vergileri, yalnızca ekonomik araçlar değil, aynı zamanda diplomatik baskı aracı olarak da kullanılmakta. Uygulamanın hayata geçmesiyle birlikte küresel ticaret sisteminde belirsizlik ve bölünmüşlük artıyor. Uzmanlara göre, bu yeni dönem, ülkeler arası ikili ilişkilerde daha fazla pazarlık, daha az öngörülebilirlik anlamına geliyor.
