Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), mart ayına ilişkin "Reel Efektif Döviz Kuru Gelişmeleri" raporunu kamuoyuyla paylaştı. Yayımlanan verilere göre, 2025 yılı baz alınarak hesaplanan TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru (REK) endeksi, mart ayında bir önceki aya kıyasla 1,83 puanlık bir artış gösterdi. Bu artışla birlikte şubat ayında 102,78 düzeyinde bulunan endeks, mart ayında 104,61 seviyesine ulaştı.
TÜFE ve Yİ-ÜFE Bazlı Endekslerde Artış Kaydedildi
Raporda, farklı fiyat endeksleri üzerinden hesaplanan reel efektif döviz kuru verilerine yer verildi. Mart ayı verileri incelendiğinde, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bazlı endeksin yanı sıra Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru endeksinde de yükseliş gözlendi. Yİ-ÜFE bazlı REK endeksi, söz konusu dönemde bir önceki aya göre 2,33 puan artış kaydederek 102,03 seviyesine çıktı. Bu veriler, Türk lirasının reel değerinin hem tüketici hem de üretici fiyatları bazında mart ayında yukarı yönlü bir ivme kazandığını gösterdi.
Geçen Yılın Aynı Dönemine Göre Türk Lirasının Durumu
TCMB tarafından paylaşılan veriler, Türk lirasının değerindeki yıllık değişimi de ortaya koydu. Yapılan hesaplamalara göre, Türk lirasının reel değeri geçen yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında her iki endeks türünde de artış yaşadı. TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi, geçen yılın mart ayına göre 2,15 puanlık bir yükseliş sergiledi. Benzer şekilde, Yİ-ÜFE bazlı endekste de geçen yılın aynı ayına göre 1,36 puanlık bir artış meydana geldiği kaydedildi.
Endeks Değişimine Etki Eden Kur ve Enflasyon Bileşenleri
Merkez Bankası'nın REK endeksi gelişmelerine dair yaptığı değerlendirmede, endeksteki artışın temel nedenleri üzerinde duruldu. Değerlendirmede, REK endeksindeki yükselişin temel olarak TÜFE’deki artıştan ve nominal kurdaki azalıştan kaynaklandığı belirtildi. Endeksi oluşturan bileşenlerin detaylarına bakıldığında, mart ayında Türk lirası karşısında doların ortalama yüzde 1,12 oranında değer kazandığı, avronun ise ortalama yüzde 1,09 oranında değer kaybettiği görüldü. Fiyat istatistikleri tarafında ise TÜFE’nin bir önceki aya göre yüzde 1,94, Yİ-ÜFE’nin ise yüzde 2,30 oranında arttığı bilgisi raporda yer aldı.
Küresel Sepet ve İç Faktörlerin Endeks Üzerindeki Etkisi
TCMB’nin analizinde, endeksin hareketine katkı sağlayan unsurlar ayrıştırıldı. Türkiye’deki TÜFE verileri ile nominal kur sepetindeki değişimlerin, endeksin yükselmesine katkıda bulunduğu bildirildi. Buna karşılık, dünya TÜFE sepetindeki değişimlerin ise endeksi azaltıcı yönde etkileyen bir unsur olduğu ifade edildi. İç piyasadaki fiyat hareketleri ve döviz kurlarındaki değişimler, reel efektif döviz kurunun nihai seviyesinin belirlenmesinde belirleyici rol oynadı.
Birim İş Gücü Maliyeti Bazlı Endekslerde Yıllık Gelişmeler
Her yıl nisan ayında güncellenen Birim İş Gücü Maliyeti (BİM) bazlı REK endeksine ilişkin 2025 yılı verileri de açıklandı. Buna göre, BİM bazlı reel efektif döviz kuru endeksi 2025 yılında bir önceki yıla göre 2,67 puan artarak 93,82 seviyesinde gerçekleşti. Bu kategorideki alt endeksler incelendiğinde; BİM-Gelişmekte olan ülkeler bazlı REK endeksinin 5,37 puanlık bir artışla 64,52 olduğu, BİM-Gelişmiş ülkeler bazlı REK endeksinin ise 2,11 puanlık bir azalışla 114,57 seviyesine gerilediği bildirildi.
