Küresel tarım emtiası piyasaları, zorlu hava şartları ve jeopolitik krizlerin gölgesinde hareketli günler geçiriyor. Chicago Ticaret Borsası’nda (CBOT) işlem gören soya fasulyesinin kile başı fiyatı, gösterdiği sert yükselişle 12,49 dolar seviyesine ulaşarak Mayıs 2024’ten bu yana kaydedilen en yüksek noktaya çıktı. Piyasadaki bu hareketlilik, küresel gıda enflasyonuna dair endişeleri yeniden gündeme taşıdı.
İKLİM KRİZİ VE JEOPOLİTİK RİSKLER ARZ BASKISINI ARTIRIYOR
Gazeteci Urhan Sansarlıoğlu’nun aktardığı verilere göre; küresel ticaret yollarındaki tıkanıklıklar ve iklim anomalileri tarım ürünleri üzerinde ciddi bir fiyat baskısı oluşturuyor. Karadeniz hattından Hürmüz Boğazı’na kadar uzanan jeopolitik gerilimler lojistik zincirini zora sokarken, artan petrol, enerji ve gübre maliyetleri de üretim süreçlerini doğrudan olumsuz etkiliyor.
Öte yandan, ABD'nin ana tarım kuşaklarında etkisini gösteren kuraklık, rekolte beklentilerini aşağı çekiyor. Kritik kritik gelişim evresi olan "kabuk oluşumu" sürecine girecek soya ürünleri için mevcut yüksek sıcaklıklar ve düzensiz yağışlar rekolte kaybı riskini büyütüyor.
ÇİN'DEN DEV ALIM HAMLESİ VE EL NIÑO TEHDİDİ
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, fiyat artışının arkasında çok boyutlu etkenler yattığına dikkat çekiyor. Çin’in son dönemde ABD’den yaklaşık 812 bin tonluk devasa bir soya fasulyesi ithalatı gerçekleştirmesinin piyasadaki talebi aniden tırmandırdığını belirten Ergezen, üretim kanadındaki risklere de vurgu yaptı.
Ergezen, ABD’deki olumsuz havanın yanı sıra dünyanın en büyük soya üreticisi konumundaki Brezilya’yı da uyardı:
"Güçlü bir El Niño dalgasının 2027 yılına kadar etkisini sürdürme ihtimali bulunuyor. Bu durum, Brezilya başta olmak üzere Güney Amerika’daki soya rekoltesinde ciddi düşüşleri beraberinde getirebilir."
YÜKSEK PETROL VE BİYOYAKIT TALEBİ FİYATLARI DESTEKLİYOR
Fiyat artışını besleyen bir diğer kritik unsur ise enerji sektöründen geliyor. Yükselen petrol fiyatlarına paralel olarak biyodizel ve biyoyakıt üretimine olan küresel talebin artması, soya fasulyesini sanayi ham maddesi olarak daha da kıymetli hale getiriyor.
Mevcut arz kısıtları, dev ithalat talepleri ve iklim riskleri bir araya getirildiğinde uzmanlar, soya fasulyesi fiyatlarının önümüzdeki altı aylık periyotta da güçlü ve yukarı yönlü seyrini korumasını bekliyor.
