Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin yıllık üretim miktarlarının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslarda değişikliğe gitti. Kurumun konuya ilişkin hazırladığı kurul kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yapılan yeni düzenlemeyle birlikte, tesislerin ön lisans ve üretim lisansına esas teşkil edecek yıllık azami üretim miktarlarının belirlenmesinde kullanılan kaynak bazlı kriterler güncellenmiş oldu. Bu adımın temel amacı, yenilenebilir enerji kaynaklarının üretim kapasitelerinin daha gerçekçi verilerle saptanması ve sistem planlamasının daha sağlıklı bir zemine oturtulması olarak açıklandı.
Hidroelektrik Santrallerde DSİ Verileri Temel Alınacak
Yeni düzenleme kapsamında hidroelektrik santraller (HES) için özel bir hesaplama yöntemi tanımlandı. Buna göre, hidroelektrik tesislerinde ön lisans ve üretim lisansına esas alınacak yıllık azami üretim miktarlarının belirlenmesinde Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından bildirilen değerler baz alınacak. Ancak kararda, fiili üretim verilerine ilişkin bir istisna da yer aldı. Eğer bir hidroelektrik santralinin fiili elektrik üretimi, DSİ tarafından öngörülen ve bildirilen yıllık azami üretim miktarını aşarsa, bu durumda tesisin gerçekleşen fiili üretim rakamları dikkate alınabilecek. Bu uygulama ile akarsu rejimi ve yağış durumuna bağlı olarak kapasitesinin üzerine çıkan tesislerin üretim verilerinin sisteme doğru yansıtılması hedefleniyor.
Kaynak Türüne Göre Kapasite Faktörü ve Saat Sınırları Değişti
Hidroelektrik dışındaki yenilenebilir enerji kaynakları için hesaplama yöntemi kapasite faktörü esasına dayandırıldı. Kurul kararında rüzgar, güneş, biyokütle ve jeotermal enerji kaynakları için farklı saat ve oranlar belirlendi. Yeni esaslara göre kaynak bazlı yıllık azami üretim hesaplamasında şu veriler kullanılacak:
Rüzgar Enerjisi: Kapasite faktörü yüzde 45,7 ve yıllık çalışma süresi 4 bin saat.
Güneş Enerjisi: Kapasite faktörü yüzde 28,5 ve yıllık çalışma süresi 2 bin 500 saat.
Biyokütle Enerjisi: Kapasite faktörü yüzde 85,6 ve yıllık çalışma süresi 7 bin 500 saat.
Jeotermal Enerji: Kapasite faktörü yüzde 91,3 ve yıllık çalışma süresi 8 bin saat.
Bu rakamlar, ilgili tesislerin lisans süreçlerinde üretim kapasitelerinin standart bir formülle hesaplanmasına olanak sağlayacak. Belirlenen bu katsayılar, tesislerin teorik maksimum üretim kapasitelerinin gerçekçi bir projeksiyonla lisanslara işlenmesini mümkün kılacak.
Çok Kaynaklı ve Depolamalı Tesislere İlişkin Detaylar
Birden fazla enerji kaynağını kullanan hibrit (çok kaynaklı) tesisler ile depolama ünitesine sahip tesisler için de yeni kurallar devreye alındı. Çok kaynaklı tesislerde lisansa dercedilecek yıllık üretim miktarının tespitinde, tesisin ana kaynağına ilişkin kapasite faktörü karşılığı olan üretim miktarı esas teşkil edecek. Ancak tesisin fiili üretimi lisans değerlerinden farklılık gösterirse, işletmecinin talebi üzerine gerçekleşen fiili üretim miktarı değerlendirmeye alınabilecek.
Elektrik depolama ünitesi içeren tesislerde ise, sisteme bütünleşik depolama ünitesi eklenmesi durumunda azami üretim miktarı yine ana kaynağın kapasite faktörüne göre saptanacak. Güneş enerjisi tesislerine özel olarak, eğer ana kaynak mekanik kurulu gücü ile depolama kapasitesinin toplamı, ana kaynağın elektriksel kurulu gücünden daha büyükse, yıllık azami üretim miktarı kurul kararında belirtilen özel hesaplama yöntemiyle tayin edilecek.
Düzenlemenin Sistem Planlaması Üzerindeki Etkileri
EPDK tarafından hayata geçirilen bu düzenleme, yenilenebilir enerji sektöründeki lisans süreçlerinde standardizasyon sağlanmasını amaçlıyor. Tesislerin üretim kapasitelerinin daha gerçekçi şekilde belirlenmesiyle birlikte, Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve sistem planlamasının daha sağlıklı yapılabileceği belirtiliyor. Kararla birlikte, yatırımcıların lisans başvurularında ve mevcut lisansların tadil süreçlerinde bu yeni kriterler uygulanmaya başlanacak. Üretim miktarlarının şeffaf ve belirli kriterlere göre hesaplanması, enerji piyasasındaki verilerin doğruluğunu artırırken sistem operatörlerinin yük dağıtım planlarını daha hassas yapmasına katkı sunacak.
