Çin ve Türkmenistan arasında enerji alanındaki stratejik ortaklık, Orta Doğu’da tırmanan gerilimlerin Hürmüz Boğazı üzerindeki etkileriyle birlikte yeni bir boyuta taşındı. Pekin yönetimi, enerji arz güvenliğini sağlamak amacıyla rotasını Orta Asya’ya çevirerek Türkmenistan ile doğal gaz iş birliğini derinleştirme kararı aldı.
Çin ve Türkmenistan Arasında Üst Düzey Enerji Zirvesi
Çin Devlet Konseyi tarafından yapılan açıklamaya göre, Başbakan Yardımcısı Ding Şüeşiang, enerji ve altyapı projelerini kapsayan geniş çaplı iş birliği görüşmeleri için 15-17 Nisan tarihlerinde Türkmenistan’a resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Aşkabat’ta Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ile bir araya gelen Ding, iki ülke arasındaki doğal gaz odaklı ilişkilerin "stratejik köşe taşı" olduğunu vurguladı.
Görüşmede Ding, doğal gaz alanındaki iş birliğinin derinleştirilmesinin yanı sıra ticaret, yatırım, bilimsel inovasyon ve teknolojik atılımlar konusunda yeni iş birliği alanlarının yaratılması gerektiğini ifade etti. Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhamedov ise Çin ile yürütülen enerji ortaklığına öncelik vermeye devam edeceklerini belirterek, yüksek teknoloji ve altyapı yatırımlarında iş birliğini güçlendirme mesajı verdi.
Galkınış Gaz Sahası'nda Dördüncü Etap İçin İmzalar Atıldı
Ziyaretin en kritik aşamalarından biri, dünyanın en büyük ikinci doğal gaz yatağı olarak bilinen Galkınış Gaz Sahası’nda gerçekleştirildi. Başbakan Yardımcısı Ding, mart ayında iki ülke arasında sağlanan mutabakat çerçevesinde, sahanın dördüncü etabının temel atma törenine katıldı. Çin Ulusal Petrol Şirketi (CNPC) ve Türkmengaz ortaklığında yürütülecek bu yeni aşamada, yıllık 10 milyar metreküp doğal gaz üretimi hedefleniyor.
Ding, ziyaret kapsamında ayrıca 3 Nisan 2006’da imzalanan stratejik iş birliği anlaşmasının 20. yılı dolayısıyla düzenlenen konferansta konuştu. Küresel enerji piyasalarında istikrarın önemine değinen Ding, daha adil ve dengeli bir küresel enerji yönetim sistemi inşası için iki ülkenin ortak hareket etmesi çağrısında bulundu.
Hürmüz Boğazı’ndaki Riskler Türkmenistan Gazını Öne Çıkardı
Çin’in Türkmenistan hamlesinin arkasında, Orta Doğu’daki çatışmaların lojistik hatlar üzerinde yarattığı baskı yatıyor. Çin’in ithal ettiği petrolün yüzde 45’i, sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) ise yüzde 30’u Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi üzerinden taşınıyor. Bölgedeki askeri gerilimler nedeniyle bu rotada yaşanan kesintiler, Çin’in enerji tedarikini doğrudan etkiledi.
Çin Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre, mart ayında ülkenin toplam doğal gaz ithalatı yıllık bazda yüzde 11 oranında azalarak 8,2 milyon tona geriledi. Bu düşüşün ardından Türkmenistan, boru hattı üzerinden sağlanan güvenli sevkiyat kapasitesiyle Pekin için en kritik tedarik kaynağı haline geldi.
İhracat Hedefi 65 Milyar Metreküpe Çıkarılacak
Halihazırda Türkmenistan, Çin’e yıllık yaklaşık 40 milyar metreküp doğal gaz ihraç ediyor. Bu sevkiyatın 30 milyar metreküplük kısmı, Özbekistan ve Kazakistan üzerinden geçen Orta Asya-Çin Doğal Gaz Boru Hattı kanalıyla gerçekleştiriliyor. Türkmenistan hükümeti, yeni saha geliştirme çalışmaları ve ek boru hattı kapasiteleriyle Çin’e yapılan yıllık gaz ihracatını 65 milyar metreküpe yükseltmeyi planlıyor.
