Çin Halk Cumhuriyeti, Avrupa Birliği (AB) tarafından hazırlanan ve kilit sektörlerde sanayi kapasitesini artırmayı hedefleyen "Sanayi Hızlandırma Yasası" taslağına ilişkin resmi itirazlarını iletti. Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, yasa taslağında yer alan menşei kuralları ve teşviklerin Çinli şirketler için "yatırım engeli" oluşturacağı ve "sistematik ayrımcılığa" yol açacağı uyarısında bulunuldu. Pekin yönetimi, söz konusu düzenlemelerin uluslararası ticaret kurallarını ihlal ettiğini savunarak AB Komisyonuna resmi görüşlerini sundu.
Stratejik Sektörlerde Yerli Ürün Önceliği Tartışması
AB'nin yeni yasa taslağı; bataryalar, elektrikli araçlar, güneş panelleri ve kritik ham maddeler gibi yükselen stratejik sektörleri kapsıyor. Taslak metinde, bu alanlardaki kamu ihalelerinde "AB menşeli" ürünlere öncelik tanınması ve belirli teşviklerin sağlanması öngörülüyor. Çin Ticaret Bakanlığı, bu uygulamaların yabancı yatırımlar açısından kısıtlayıcı bir nitelik taşıdığını vurguladı. Bakanlık açıklamasında, yerel tedarik zorunluluğu ve kamu ihalelerindeki kısıtlamaların, pazarın doğal işleyişine müdahale ettiği ve yabancı sermayeli firmaları dezavantajlı duruma düşürdüğü ifade edildi.
DTÖ Kuralları ve Ulusal Muamele İlkesi İhlali İddiası
Pekin yönetimi, yasa taslağındaki düzenlemelerin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) anlaşmalarıyla çeliştiğini ileri sürdü. Yapılan değerlendirmede, taslağın DTÖ'nün üye ülkeler arasında ayrımcılığı yasaklayan "en çok kayırılan ülke" ilkesine aykırı olduğu belirtildi. Ayrıca, yabancı şirketlerin ulusal pazarda yerli firmalarla eşit koşullarda rekabet etmesini sağlayan "ulusal muamele" kuralının da bu düzenlemelerle çiğnendiği kaydedildi. Çin tarafı, bu tür korumacı önlemlerin küresel ticaret hukukunun temel hükümleriyle uyumsuz olduğunu savunuyor.
Yatırım Beklentileri ve Şartlı Talepler
Çin hükümeti, yasa taslağının mevcut haliyle yasalaşmasının Çinli şirketlerin Avrupa'ya yönelik yatırım ihalelerini ve gelecek projeksiyonlarını olumsuz etkileyeceğini duyurdu. Bu kapsamda AB'den somut taleplerde bulunan Çin, yabancı yatırımlara yönelik engellerin, zorunlu entelektüel mülkiyet ve teknoloji transferi şartlarının taslaktan çıkarılmasını istedi. Açıklamada, serbest ticaret ilkelerine bağlı kalınması gerektiği ve şirketlerin mülkiyet haklarını koruyan bir hukuki zeminin önemine dikkat çekildi.
Karşı Tedbir ve Diyalog Mesajı
Çin, yasama sürecini yakından takip edeceğini bildirirken, Avrupa Birliği ile bu konuda diyaloğa ve iletişime açık olduğunun altını çizdi. Ancak uzlaşma sağlanamaması durumunda atılacak adımlara dair net bir uyarı yapıldı. Ticaret Bakanlığı açıklamasının sonuç bölümünde, "Eğer AB, önerileri görmezden gelir, yasayı geçirmekte ısrar ederse Çin'in, şirketlerinin meşru haklarını ve çıkarlarını korumak üzere kararlı karşı tedbirler almaktan başka çaresi kalmayacaktır" ifadeleri kullanıldı. Bu durum, iki ticari blok arasındaki sanayi ve yatırım ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak nitelendiriliyor.
