Hürmüz Boğazı'ndaki durum nedeniyle Basra Körfezi'nden Çin'e ham petrol taşıma maliyetlerinin 5 katına çıkması, bölge petrolünün Asya pazarındaki rekabet gücünü aşındırarak satıcılar üzerindeki indirim baskısını artırıyor.
Deniz taşımacılığı veri kuruluşu Baltic Exchange'in verilerine göre, Basra Körfezi'nden Çin'e uzanan TD3C rotasında çok büyük ham petrol tankerleri için ton başına navlun bedeli savaş öncesinde, 27 Şubat'ta 45,42 dolar seviyesindeyken, eylül ayında 229,76 dolara yükseldi. Bu, taşıma maliyetinin savaştan önceki değere göre yaklaşık yüzde 406 artışı anlamına geliyor.
Asya pazarında rekabet gücü azalıyor
Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol ve petrol ürünlerinin yaklaşık yüzde 80'i'nin Asya'ya sevk edilmesi ve Çin'in dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olması, TD3C rotasındaki navlun artışını Basra Körfezi petrollerinin Asya pazarındaki rekabet gücü açısından önemli kılıyor. Tanker piyasasındaki bu durum, global petrol piyasasında fiziki arz miktarının yanı sıra petrolün üretim merkezlerinden tüketici ülkelere ulaşım maliyetinin önemini gözler önüne seriyor.
Navlun bedellerindeki artış, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş gerektirmeyen rotalara da sirayet etti. Umman Körfezi'nden Çin'e uzanan TD34 rotasında ton başına navlun, 26 Mart'ta 36,78 dolar iken, eylül sonunda 140,02 dolara çıkarak yaklaşık 3,8 katına ulaştı. Eylül sonunda Hürmüz Boğazı'ndan geçen TD3C rotasındaki taşıma maliyetinin, Boğaz'dan geçiş gerektirmeyen TD34 rotasına göre yaklaşık yüzde 64 daha yüksek olduğu belirtildi.
Rekor navlun Suudi petrolünü etkiliyor
Rekor seviyelere çıkan navlun maliyetleri, sadece tanker piyasasıyla sınırlı kalmayarak Suudi petrolünün Asya pazarındaki rekabet gücüne de yansıdı. Bu sebeple Suudi Arabistan, kasım ayı resmi satış fiyatlarında beklenmedik bir şekilde indirime giderek Arab Light petrolünün fiyatını bir önceki aya göre varil başına 3 dolar düşürdü ve Umman/Dubai gösterge fiyatının 5 dolar altına çekti. Böylece bu petrol türündeki iskonto, Haziran 2020'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Ayrıca, Suudi Arabistan'ın ulusal petrol şirketi Saudi Aramco, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar nedeniyle yükselen navlun maliyetlerini telafi etmek ve Asya pazarındaki payını korumak amacıyla Umman açıklarından yüklenen bazı ham petrol kargolarında varil başına yaklaşık 9 dolar indirim seçeneğini değerlendirdiği belirtildi. Bu adımlar, üreticilerin yüksek navlunların yarattığı rekabet dezavantajını telafi etme çabalarını ortaya koydu.
Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, Hürmüz Boğazı ve Babülmendep gibi kritik geçiş noktalarındaki aksamaların tankerleri daha uzun alternatif rotalara yönelttiğini ve bunun navlun maliyetlerini artırdığını söyledi. Rizvi, tanker filosunun yaşlanması ve yeni gemi inşasının sınırlı kalmasının, kullanılabilir tanker sayısını azalttığını belirtti.
Ryan, mevcut navlun seviyelerinin ham petrolün Asya'ya teslim maliyetini önemli ölçüde artırdığını vurgulayarak, "Yüksek navlun, Basra Körfezi'ndeki satıcıların FOB (gemiye teslim) fiyatlarında indirime gitmemesi halinde bazı petrol türlerinin Asya pazarındaki rekabet gücünü kaybetmesine yol açabilir," değerlendirmesinde bulundu.
