Modern sanayinin temel işleme kimyasallarından biri olan sülfürik asit, madencilik süreçlerinde minerallerin ayrıştırılması ve safsızlıkların giderilmesi için vazgeçilmez bir bileşen olarak kabul ediliyor. Küresel kükürt arzının yaklaşık yüzde 24'ünü karşılayan Orta Doğu, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen sevkiyatlarla Asya'daki işleme merkezlerini besliyor.
Bölgedeki çatışmaların ardından kükürt fiyatlarında ilk aşamada yüzde 10-15 oranında artış kaydedilirken, lojistik maliyetlerin eklenmesiyle ton başına 500 dolar olan fiyatlar bazı pazarlarda 900 dolara ulaştı. Bu maliyet artışı, özellikle küresel nikel üretiminin yüzde 60'ından fazlasını gerçekleştiren Endonezya'daki tesisler üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor.
Çin'in İhracat Kısıtlaması ve Küresel Üretim Zinciri
Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar üzerine Çin yönetimi, sülfürik asit ihracatını mayıs ayından itibaren durdurma kararı aldı. Bu hamlenin, Endonezya'daki nikel tesislerinden Şili ve Afrika'daki bakır operasyonlarına, hatta küresel gübre üretimine kadar geniş bir sanayi ağını etkileyeceği öngörülüyor. Sülfürik asit tedarikindeki bu kırılma, düşük tenörlü cevherlerin ekonomik olarak işlenmesini zorlaştırıyor.
Batarya Üretimi ve Nikel İşlemede Kükürt Bağımlılığı
Elektrikli araç bataryaları için kritik öneme sahip yüksek saflıktaki nikel üretimi, her bir ton nikel başına 8 ila 10 ton kükürt tüketimini gerektiriyor. Endonezya, kükürt ihtiyacının yüzde 75'ini Orta Doğu'dan ithal ederken, mevcut lojistik kısıtlamalar ülkenin batarya merkezi olma hedefleri önünde engel teşkil ediyor. Bazı rafinerilerin stok seviyelerinin 1-2 aylık süreye kadar düştüğü belirtiliyor.
Alüminyum ve Helyum Piyasalarında Arz Güvenliği Sorunu
Krizin bir diğer boyutu alüminyum ve helyum piyasalarında hissediliyor. Orta Doğu, Çin dışındaki küresel birincil alüminyum üretiminin yüzde 9'unu gerçekleştiriyor. Londra Metal Borsası (LME) depolarından 150 bin tondan fazla metalin çekilmesi, inşaat ve ulaştırma sektörlerinde arz endişelerini tetikledi.
Aynı zamanda küresel helyum arzının üçte birini sağlayan Katar'daki teknik sorunlar ve boğazın kapalı olması; yarı iletken, çip ve sağlık sektöründeki MR cihazları için kritik olan sıvı helyum tedarikini aksatıyor.
Türkiye ve Küresel Madencilik Maliyetleri
Türkiye Madenciler Derneği (TMD) verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler küresel madencilik maliyetlerini ortalama yüzde 11,3 artırdı. Türkiye'nin sanayi üretiminde kullandığı ara malların yüzde 68'inin ithal olması, artan maliyetlerin yerli sanayici üzerindeki baskısını artırıyor. Uzmanlar, güvenli tedarik arayışının arttığı bu dönemde Türkiye'nin yerli maden potansiyelini devreye almasının ekonomik bağımsızlık açısından önemine dikkat çekiyor.
