ABD ve İsrail’in 28 Şubat tarihinde İran’a yönelik başlattığı operasyonların yedinci haftasında, Tahran yönetiminden gelen kritik bir açıklama küresel enerji piyasalarında dengeleri değiştirdi. İran’ın, Hürmüz Boğazı’nı tüm ticari gemilerin geçişine açacağını duyurmasıyla birlikte, haftalardır fiyatlar üzerinde etkili olan risk primi hızla çözülerek enerji emtialarında sert gerilemelere neden oldu.
Hürmüz Boğazı'nda "Ateşkes" Rotası İlan Edildi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, sosyal medya üzerinden yaptığı resmi açıklamada, Lübnan’daki ateşkese paralel bir adım atıldığını belirtti. Erakçi, İran Limanlar ve Denizcilik Teşkilatı tarafından önceden duyurulan koordineli rota üzerinden, tüm ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin ateşkesin kalan süresi boyunca tamamen serbest bırakıldığını ifade etti. Bu açıklama, küresel enerji arzının en kritik noktalarından biri olan bölgedeki gerilimi kısa vadede düşürdü.
Petrol Fiyatlarında Haftalık Kayıp Yüzde 11'i Aştı
Hürmüz Boğazı’na ilişkin açıklamalar öncesinde piyasalar, ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukası nedeniyle yüksek seyrediyordu. Hafta içinde Brent petrolün varil fiyatı 103,87 dolar seviyesine kadar tırmanmıştı. Ancak İran’ın geçişleri serbest bırakmasıyla birlikte Brent petrol, haftalık bazda yüzde 4,5 değer kaybederek 90,92 dolara geriledi.
ABD hafif petrolü olan Batı Teksas türü (WTI) ham petrolde ise düşüş çok daha keskin oldu. WTI varil fiyatı, bir haftalık süreçte yüzde 11,9 oranında azalarak haftayı 85,06 dolardan kapattı. Piyasa verilerine göre fiyatlar gerilese de çatışma öncesi dönemle kıyaslandığında hala yüksek seviyelerde bulunuyor. Saldırılar öncesinde 70 dolar bandında olan Brent petrol, mevcut durumda yüzde 26; WTI ise yüzde 20 oranında artışını sürdürüyor.
Avrupa Doğal Gaz ve Kömür Fiyatları Geri Çekildi
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere paralel olarak Avrupa doğal gaz piyasalarında da aşağı yönlü bir grafik izlendi. Küresel LNG ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiği bu rotanın güvenli ilan edilmesi, arz endişelerini hafifletti. Hollanda merkezli TTF piyasasında Mayıs vadeli doğal gaz kontratları, bir önceki haftayı 43,63 avrodan kapatırken, yeni haftada yüzde 16,5 düşüşle 38,7 avroya geriledi. Buna karşın doğal gaz fiyatları, çatışmaların başlamasından önceki dönemin yüzde 23 üzerinde seyretmeye devam ediyor.
Enerji piyasalarındaki bu eğilim kömür fiyatlarına da yansıdı. Asya piyasaları için referans olan Newcastle kömürü Mayıs vadeli kontratları, haftalık bazda yüzde 1,92 azalarak 132,3 avro seviyesinden işlem gördü.
Jeopolitik Riskler ve Belirsizlik Devam Ediyor
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ine ev sahipliği yapması nedeniyle stratejik önemini koruyor. Bölgedeki tansiyon düşse de ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran ile tam mutabakat sağlanana kadar deniz ablukasının süreceğini belirtmesi, piyasalarda temkinli bekleyişin sürmesine yol açıyor. İran tarafı ise boğazın açılmasının "şartlı ve sınırlı" olduğunu, karşı tarafın adımlarının test edileceğini vurgulayarak, verilen sözlerin tutulmaması durumunda "kötü sonuçlar" yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
