Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), elektrik piyasasında lisanssız üretim faaliyetlerini doğrudan etkileyen kapsamlı bir yönetmelik değişikliğine gitti. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile üretim ve tüketim dengelenmesinde temel kriterler değiştirildi. Yapılan düzenlemeyle birlikte, sektörde uzun süredir uygulanan aylık mahsuplaşma yöntemi terk edilerek saatlik mahsuplaşma esasına geçiş yapıldı.
Mahsuplaşma Sisteminde Saatlik Baz Esas Alınacak
Yeni yönetmelik uyarınca, lisanssız elektrik üretim tesislerinde üretilen enerji ile tüketilen enerjinin mahsuplaşma işlemi artık her saat için ayrı ayrı hesaplanacak. Eski sistemde üretim ve tüketim verileri aylık bazda dengelenerek geniş bir zaman diliminde hesaplanabilirken, yeni dönemde bu süreç saatlik verilere dayandırılacak. Bu düzenlemenin mahsuplaşma ve veri yönetimine ilişkin teknik hükümleri 1 Mayıs itibarıyla uygulanmaya başlanacak.
İhtiyaç Fazlası Enerji Satışına Yıllık Sınır Getirildi
EPDK, lisanssız tesislerin şebekeye verebileceği ihtiyaç fazlası enerji miktarına yönelik yeni sınırlandırmalar belirledi. 2019 yılından itibaren bağlantı anlaşması alan tesisler için getirilen kurala göre, bir tesisin şebekeye satabileceği toplam enerji miktarı, ilişkili olduğu tüketim tesisinin yıllık toplam tüketiminin en fazla iki katı olabilecek.
Bu sınırın üzerinde gerçekleştirilen üretimler için üreticiye herhangi bir ödeme yapılmayacak. Sınırı aşan enerji miktarı, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamında bedelsiz katkı olarak sisteme dahil edilecek. Bu sınırlama sanayi, ticari işletmeler ve tarımsal sulama tesislerini kapsarken, mesken aboneleri uygulamadan muaf tutuldu.
Depolama Üniteleri ve Ekipman Standartları
Yönetmelik değişikliği ile lisanssız üretim tesislerine entegre depolama ünitelerinin kurulmasının önü açıldı. Yatırımcılar, üretim tesisinin elektriksel kurulu gücünü aşmamak kaydıyla depolama tesisi kurabilecek. Ancak depolama ünitesinden şebekeye verilen ve mahsuplaşma sonrası artan enerji için ödeme yapılmayacak; bu enerji de YEKDEM'e bedelsiz katkı sayılacak. Depodan verilen miktarın net olarak tespit edilemediği durumlarda ise ihtiyaç fazlası enerjinin tamamı bedelsiz olarak değerlendirilecek.
Ayrıca tesislere ana ekipman kullanımı konusunda yaş sınırı getirildi. Üretim ve depolama tesislerinde yer alan türbin, panel, invertör ve batarya gibi ekipmanların son 5 yıl içinde üretilmiş olması zorunlu kılındı. Belirli istisnai tesisler dışında bu şart aranmaya devam edecek.
Kaçak Kullanım ve Usulsüz Kuruluma Ağır Yaptırımlar
Lisanssız üretim tesisiyle ilişkili tüketim noktalarında kaçak elektrik kullanımı tespit edilmesi durumunda sert yaptırımlar uygulanacak. Kaçak tespiti yapılan ay ve bunu takip eden 6 fatura dönemi boyunca, üretilen enerjinin belirli bir kısmı için ödeme yapılmayacak ve bu enerji bedelsiz katkı olarak kaydedilecek.
Belgesiz veya usulsüz kurulan tesislere yönelik ise şebekeden ayırma işlemi uygulanacak. Çağrı mektubu veya bağlantı anlaşması olmadan kurulan tesislerin ekipmanları 60 gün içinde sökülmek zorunda olacak. Bu ihlali yapanlar 3 yıl boyunca yeni başvuru yapamayacak. Kabul işlemleri tamamlanmadan işletmeye alınan tesisler için de iki katına çıkan bedel tahakkukları uygulanacak.
Endüstri Bölgeleri Kapsama Dahil Edildi
Yapılan değişiklikle birlikte endüstri bölgeleri de lisanssız üretim mevzuatına dahil edildi. "İlgili şebeke işletmecisi" tanımı; TEİAŞ, dağıtım şirketleri ve OSB'lerin yanı sıra endüstri bölgeleri dağıtım lisansı sahibi tüzel kişileri de kapsayacak şekilde genişletildi. Böylece endüstri bölgelerindeki başvuru, bağlantı ve işletme süreçleri OSB'lerle benzer statüye kavuşturuldu.
