ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı operasyonların 8. haftasında, Washington ile Tahran arasında ateşkes sağlanamaması ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalması küresel enerji piyasalarında risk primini artırdı. Arz kesintisi endişeleriyle petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında yukarı yönlü hareket izlendi.
Petrol Fiyatlarında Keskin Yükseliş
Geçen hafta İran’ın boğazı ticari gemilere açabileceğine yönelik mesajlarıyla Brent petrol haftalık bazda yüzde 4,5, Batı Teksas türü (WTI) ise yüzde 11,9 gerilemişti. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşma sağlanana kadar deniz ablukasının devam edeceğini açıklaması, tansiyonu yeniden yükseltti. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ablukayı ateşkes ihlali olarak tanımlayarak Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulacağını duyurdu.
Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik noktadaki bu gelişmeler, 20 Nisan haftasında fiyatları tekrar yukarı taşıdı. Hafta içinde diplomatik temas sinyalleriyle sınırlı düşüşler yaşansa da ABD’nin, Hürmüz’deki savunma unsurlarını ve bazı yetkilileri hedef alabileceği haberleri bu düşüşü frenledi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in ablukanın gerektiği sürece süreceğini vurgulaması fiyatları destekleyen bir diğer unsur oldu.
Bu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı 20-25 Nisan haftasında 107,48 dolara kadar çıktı ve haftayı yüzde 16,5 artışla 105,33 dolardan kapattı. WTI ise yüzde 12,5 yükselerek 94,4 dolara ulaştı. Operasyonlar öncesinde 70 dolar bandında olan Brent petrol, mevcut durumda yüzde 45, WTI ise yaklaşık yüzde 40 daha yüksek seviyeden işlem görüyor.
Avrupa Doğal Gaz ve Kömür Piyasalarında Hareketlilik
Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, küresel LNG ticaretini de etkileyerek Avrupa doğal gaz fiyatlarına yansıdı. Hollanda merkezli TTF piyasasında Mayıs vadeli doğal gaz kontratları, haftayı yüzde 15,7 artışla megavatsaat başına 44,86 avrodan tamamladı. Bir önceki hafta 38,76 avro olan fiyatlar, saldırı öncesi döneme göre yüzde 42,9 daha yukarıda seyrediyor.
Kömür piyasasında da doğal gaz arzına ilişkin endişeler fiyatları tetikledi. Asya piyasaları için referans olan Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, haftayı ton başına 133,7 dolardan kapattı. Bu rakam, çatışma öncesi seviyelerin yüzde 15,4 üzerinde bir rakama tekabül ediyor.
Diplomatik Temaslar ve Bölgesel Arayışlar
Dünya petrol ticaretinin yüzde 25’ine, LNG ticaretinin ise yüzde 20’sine ev sahipliği yapan Hürmüz Boğazı’na ilişkin belirsizlik sürerken, Tahran yönetimi diplomatik kanalları kullanmaya devam ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya’yı kapsayan ziyaretlerinde savaşın sona erdirilmesi ve bölgesel istikrarın ele alınacağını açıkladı.
Öte yandan, Erakçi'nin Pakistan ziyareti kapsamında ABD'li yetkililerle bir araya gelmeyeceği belirtildi. Bölgedeki barış çabaları fiyat artışlarını sınırlamaya çalışsa da sahadaki askeri hareketlilik enerji koridorlarındaki baskıyı koruyor.
