Afrika'nın Kalkınma Hamlesinde Çin Etkisi Derinleşiyor: Batı'nın Eleştirileri Jeopolitik Kaygılarla Gölgelendi
Küresel ekonomik dengelerdeki değişim ve Asya merkezli güç yükselişi, Afrika kıtasında da etkilerini güçlü bir şekilde gösteriyor. Çin Halk Cumhuriyeti'nin 2013 yılında başlattığı Kuşak ve Yol Girişimi, Afrika ülkelerinin kalkınma arayışlarına doğrudan katkı sağlarken, kıta genelinde altyapıdan enerjiye birçok alanda dev yatırımları beraberinde getiriyor.
Dünya Bankası verilerine göre, Çin'e en çok dış borcu olan 20 ülkenin 11'i Afrika kıtasında yer alıyor. Bu durum, Afrika'nın kronik altyapı sorunlarını çözmeye yönelik arayışlarında Çin'in sunduğu uygun finansman modelleriyle öne çıktığını ortaya koyuyor.
Afrika'nın Kalkınma Yürüyüşünde Çin Modeli: Devlet Kapitalizmi ile İstikrar ve Hız
Koç Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Altay Atlı, Kuşak ve Yol Girişimi'nin Çin’in dış politikasının temel bir parçası olduğunu vurgulayarak, projelerin devlet kapitalizmi modeliyle şekillendiğine dikkat çekti.
“Bir Çin bankası finansman sağlıyor, bir Çin firması projeyi yürütüyor ve tüm bu yapının merkezinde Çin devleti yer alıyor. Bu süreç, rastgele değil; planlı, stratejik ve dış politika ekseninde ilerliyor.” diyen Dr. Atlı, Afrika’nın kalkınma ihtiyaçlarına Çin’in uygun koşullarla yanıt verebildiğini belirtti.
Batılı ülkelerin siyasi koşullar ve yaptırımlar üzerinden şekillenen dayatmacı politikalarının aksine, Çin’in Afrika’ya sunduğu projeler daha kısa sürede tamamlanabilir, daha az bürokrasiye takılan ve daha sürdürülebilir modellerle öne çıkıyor.
Borç Tuzağı Eleştirilerine Net Yanıt: "Jeopolitik Kaygılarla Üretilmiş Etiketler"
Bazı Batılı çevrelerin "borç tuzağı diplomasisi" söylemleriyle Çin’in Afrika’daki etkisini eleştirmesine de değinen Atlı, bu iddiaların çoğunlukla Batı'nın kendi jeopolitik kaygılarına dayandığını ifade etti:
“Afrika ülkeleri yalnızca Çin’e değil, Batılı ülkelere de borçlu. Çin'in projeleri karşılığında ödeme talep etmesi gayet doğaldır. Bu durumu yalnızca Çin’e indirgemek, Batı merkezli çarpık bir bakış açısının ürünüdür.”
Ayrıca Çin’in son yıllarda klasik altyapı yatırımlarından dijitalleşme ve yeşil dönüşüm gibi daha sürdürülebilir ve katma değerli projelere yöneldiğini kaydeden Atlı, bu stratejinin Çin’in küresel liderlik arayışının önemli bir ayağı olduğunu belirtti.
En Borçlu Afrika Ülkeleri Listesinde Angola İlk Sırada
Dünya Bankası verilerine göre, Çin'e en çok borcu olan Afrika ülkeleri şöyle sıralanıyor:
- Angola: 17,8 milyar dolar
- Etiyopya: 6,5 milyar dolar
- Mısır: 6,3 milyar dolar
- Zambiya ve Kenya: 6 milyar dolar
- Nijerya: 5,1 milyar dolar
- Fildişi Sahili: 4,2 milyar dolar
- Güney Afrika ve Kamerun: 3,5 milyar dolar
- Kongo Cumhuriyeti: 3,2 milyar dolar
- Demokratik Kongo Cumhuriyeti: 2,9 milyar dolar
Afrika dışındaki ülkeler arasında ise Pakistan, Arjantin, Sri Lanka ve Bangladeş dikkat çekiyor.
