Avrupa Birliği (AB) kurumları, yerli çelik üretimini korumak ve küresel kapasite fazlasıyla mücadele etmek amacıyla çelik ithalatını önemli ölçüde kısıtlayacak yeni bir paket üzerinde uzlaştı. AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu arasında yürütülen müzakereler sonucunda, gümrüksüz ithalat kotalarının düşürülmesi ve kota aşımı durumunda uygulanan vergilerin artırılması konusunda anlaşma sağlandı.
Gümrüksüz İthalat Kotası Yüzde 47 Azaltılıyor
Yeni düzenleme kapsamında, AB pazarına girecek gümrüksüz çelik miktarı yıllık 18,3 milyon ton ile sınırlandırılacak. Bu rakam, 2024 yılındaki ithalat verileriyle kıyaslandığında dışarıdan gelecek gümrüksüz çelik miktarının yüzde 47 oranında azaltılması anlamına geliyor. Belirlenen bu kotanın aşılması durumunda ise uygulanacak gümrük vergisi oranı yüzde 50 seviyesine yükseltilecek.
Bu adımın temel gerekçesi, AB çelik sektörünü küresel ölçekteki aşırı üretim baskısından ve diğer piyasalardan sapan ticaret akışlarından korumak olarak açıklandı. Özellikle küresel kapasite fazlasına karşı yerli üreticinin rekabet gücünün artırılması hedefleniyor.
"Erit ve Dök" Şartı ile Şeffaflık Dönemi
Ticaretin şeffaflığını artırmak ve mevcut önlemlerin etrafından dolanılmasını engellemek amacıyla sisteme "eritme ve dökme" (melt and pour) şartı dahil edilecek. Bu yeni kriterle birlikte, çelik tedarik zincirinde ürünün hangi aşamalardan geçtiği ve nerede üretildiği daha sıkı bir şekilde izlenecek. İzlenebilirliği zorunlu kılan bu mekanizma, tedarik zinciri boyunca tam şeffaflık sağlanmasını amaçlıyor.
Hedef Kapasite Kullanımını Yüzde 80'e Çıkarmak
AB'deki çelik üreticileri, son dönemde artan ucuz ithal ürünler ve Amerika Birleşik Devletleri tarafından uygulanan yüzde 50'lik gümrük vergileri nedeniyle üretim kapasitelerinin ancak yüzde 65'ini kullanabiliyor. Yeni düzenlemeyle birlikte hedeflenen temel ekonomik çıktılardan biri, fabrikaların kapasite kullanım oranını yüzde 80 seviyesine ulaştırmak.
Çelik sektörü, AB genelinde 20'den fazla ülkede faaliyet gösteriyor. Sektör, 300 bin kişiye doğrudan iş imkanı sağlarken, 2,5 milyon kişiye de dolaylı olarak istihdam alanı oluşturuyor. Bu stratejik önemi nedeniyle sektör temsilcileri, sık sık korunma önlemlerinin devreye alınması yönünde taleplerde bulunuyordu.
Uygulama 1 Temmuz 2026'da Başlıyor
Savunma sanayisi başta olmak üzere stratejik birçok alanda temel girdi olarak kullanılan çelik, AB ekonomisinin en önemli bileşenleri arasında yer alıyor. Dünyanın en büyük üçüncü çelik üreticisi olan AB, bu yeni çerçeveyle birlikte dışa bağımlılığı azaltmayı ve iç piyasadaki üretim dengesini yeniden kurmayı planlıyor.
Söz konusu düzenleme, AB kurumlarının resmi onay süreçlerinin ardından takvime bağlanacak. Planlanan takvime göre yeni sistem, mevcut çelik koruma önlemlerinin sona ereceği 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
