Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarındaki “yasa dışı” yerleşimlerle ilgili ticaret kısıtlamaları üzerinde duruyor. AB Komisyonu sözcüsü Olof Gill, Brüksel'de düzenlenen basın toplantısında, bu konunun önümüzdeki hafta gerçekleştirilecek AB Dışişleri Bakanları toplantısında ele alınacağını açıkladı.
Gill, İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünlerin ticaretine dair üye ülkelere sunulan seçenek belgesinin içeriğinden bahsetti. Bu belge, mevcut ticaret muamele sisteminin iyileştirilmesine ve yasa dışı yerleşimlerden gelen ürünlerin ithalatının kısıtlanması ya da yasaklanması gibi tedbirleri içeriyor.
Kaynaklara göre, AB, "İsrail yerleşimlerinden" ithalat yapılan ürünler için üç temel tedbiri değerlendirmeye aldı. Bu koşullar, yerleşimlerde üretilen ürünlerin AB pazarına girişinin kısıtlanmasına yönelik sert önlemler alma isteğinden doğdu. Özelikle, Haziran ayında Lüksemburg'da gerçekleştirilen AB Dışişleri Bakanları toplantısında 20 üye ülkenin bu tür tedbirlerin acilen alınmasını talep etmesi, süreci hızlandırdı.
Değerlendirilen seçenekler arasında, tamamen veya kısmen yasaklanacak ürünler, ihracat lisansı zorunluluğu ve yüksek oranlı gümrük vergilerinin uygulanması bulunuyor. Üye ülkelerin büyükelçilerinin, belgeleri 13 Temmuz'da siyasal düzeyde tartışacak olan AB dışişleri bakanlarından önce Brüksel'de gizli bir toplantıda ele alması bekleniyor.
AB ile İsrail arasında mevcut Ortaklık Anlaşması kapsamında belirli ürünler için tercihli gümrük tarifeleri uygulanırken, işgal altındaki topraklarda üretilen ürünler bu rejimin dışındadır. Ancak, mevcut kurallar bazı şirketler tarafından aşılabiliyor.
Seçenekler arasında, özel lisans sistemlerinde önerilen istisnaların aşılıp aşılmayacağı üzerinde durulurken, yüksek gümrük vergileri ile ürünlerin ekonomik olarak rekabet edemeyecek hale getirilebileceği ileri sürülüyor. Üçüncü seçenek olarak ise yasa dışı yerleşimlerden gelen ürünlerin tamamen veya kısmen yasaklanması gündemde. Bu durumda, ulusal gümrük makamları sınırda bu ürünleri tespit edebilir.
Ayrıca, AB Komisyonu 2025'te ticari imtiyazların askıya alınmasını önermiş, ancak bu öneri destek bulamamıştır. Son dönemde, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasadışı yerleşimlerle bağlantılı kişilere yönelik yaptırımlar ve bu yerleşimlerden üretilen ürünlerin Avrupa pazarındaki durumu hakkında tartışmalar da gündemde kalıyor.
