Dünya nüfusunun beşte birini barındıran Afrika, temiz enerji yatırımlarının yalnızca yüzde 2'sini alabiliyor
Küresel enerji dönüşümünün hız kazandığı bir dönemde, yatırım dağılımlarındaki eşitsizlikler giderek daha çarpıcı bir hâl alıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) hazırladığı Dünya Enerji Yatırımları 2025 raporuna göre, dünya nüfusunun yüzde 20’sine ev sahipliği yapan Afrika kıtası, bu yıl yapılacak toplam 2,2 trilyon dolarlık temiz enerji yatırımının yalnızca yüzde 2’sini, yani yaklaşık 44 milyar dolarlık kısmını alabilecek.
Afrika’da Elektriğe Erişim Hâlâ En Temel Sorun
Afrika genelinde 600 milyon insan hâlâ elektriğe erişim sağlayamazken, 1 milyar kişi ise temiz pişirme yakıtı ve teknolojilerinden mahrum yaşıyor. Sahra Altı Afrika başta olmak üzere, birçok ülkede enerji altyapısı yetersizliği yaşam koşullarını doğrudan etkiliyor.
Ancak rapora göre, Afrika’daki temiz enerji yatırımları 2019’da 17 milyar dolardan 2024 yılında 40 milyar dolara yükseldi. Bu artış, bölgenin potansiyelini ve gelişim arzusunu ortaya koyarken, yeterli finansal destekle Afrika'nın enerji dönüşümünde önemli bir aktöre dönüşebileceğini gösteriyor.
Afrika’nın Kalkınması İçin Küresel Sorumluluk Çağrısı
Raporda, kamu yatırımlarının azaldığı ve özel sektörün daha temkinli hareket ettiği vurgulanıyor. 2015’e kıyasla kamu ve kalkınma finansmanı kaynaklı enerji yatırımlarında üçte bir oranında azalma yaşandığına dikkat çekilirken, özel sektör yatırımlarının özellikle güneş enerjisi sistemleri, mini şebekeler ve enerji depolama çözümleri gibi küçük ölçekli ve kırsal alanlara hitap eden projelerde yoğunlaştığı ifade ediliyor.
Ancak kıtadaki ekonomik zorluklar, döviz borçları ve faiz oranlarındaki yüksek seyir, yatırım maliyetlerini artırıyor. Afrika'nın borç servis maliyetleri, toplam enerji yatırım harcamalarının yüzde 85’ine ulaşmış durumda.
Türkiye’nin Afrika ile Stratejik İşbirliği Devam Ediyor
Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Afrika kıtasıyla her alanda yapıcı ve samimi ilişkiler kurmaya devam ediyor. TİKA’nın yürüttüğü kalkınma projeleri, Türk şirketlerinin enerji alanındaki girişimleri ve kamu-özel sektör işbirlikleriyle Afrika’nın kalkınmasına önemli katkılar sağlanıyor. Enerji yatırımlarının adil bir biçimde paylaşılması gerektiğine inanan Türkiye, Afrika’nın temiz enerjiye erişim mücadelesinde uluslararası dayanışmanın artırılması gerektiğini her platformda vurgulamayı sürdürüyor.
Enerji Dönüşümünde Adalet ve Dayanışma Şart
IEA’nın raporuna göre, Afrika’daki enerji dönüşümünün sürdürülebilir ve adil bir biçimde gerçekleşmesi için uluslararası finans kuruluşlarının daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerekiyor. Aynı zamanda yerel mali piyasaların derinleşmesi, projelerin sürdürülebilirliğini artıracak temel unsurlar arasında yer alıyor.
Bugün dünyada yapımı süren her üç enerji projesinden ikisi temiz kaynaklı yürütülürken, temiz enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payı da yüzde 40'ı aşmış durumda. Bu dönüşümden Afrika’nın geri bırakılması, sadece kıtanın değil, tüm insanlığın geleceğini riske atıyor.
