ABD'de eylülde fiyat artışlarının hızlandığına işaret eden enflasyon verilerinin ardından ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bu ay politika faizini sabit tutacağına ilişkin beklentiler gücünü korurken, aralık ayında 25 baz puanlık faiz artışı yapılabileceği öngörüleri öne çıkıyor.
Enflasyondaki artışın sebepleri
ABD Çalışma Bakanlığı'nın dün açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri, ülkede enflasyonun hızlandığını ortaya koydu. Ülkede TÜFE, eylülde aylık yüzde 0,6 ile beklentilere paralel, yıllık yüzde 3,7 ile beklentilerin üzerinde arttı. Böylece aylık enflasyon son 5 ayın, yıllık enflasyon ise son 4 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Enflasyondaki yükselişte enerji fiyatları belirleyici olurken, benzin fiyatlarına ilişkin endeks eylülde aylık bazda yüzde 9,1 artış gösterdi. Benzin fiyatlarındaki yükseliş, TÜFE'de kaydedilen aylık artışın yarısından fazlasını oluşturdu. Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise eylülde aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 2,6 ile beklentilerden fazla arttı. Çekirdek enflasyondaki görünüm, fiyat baskılarının yalnızca enerji fiyatlarındaki yükselişle sınırlı kalmadığına ilişkin değerlendirmeleri beraberinde getirdi.
Para politikası ve piyasa etkileri
Fed'in dün yayımladığı Bej Kitap raporu da ülkede fiyat baskılarının sürdüğünü ve bazı bölgelerde girdi maliyetlerinden kaynaklanan baskıların yoğunlaştığını bildirdi. Enflasyon verilerinin fiyat artışlarının hızlandığına işaret etmesi, Fed'in para politikası görünümüne ilişkin beklentileri de etkiledi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in 27-28 Ekim'de yapacağı toplantıda politika faizini sabit tutma olasılığı bir miktar zayıflarken, ülkenin uzun vadeli tahvil faizleri tırmandı.
Verilerin yayımlanmasının hemen ardından ABD'nin 10 yıl vadeli hazine tahvili faizi 11 baz puan artışla yüzde 5,33'e ve 30 yıllık tahvil faizi 7 baz puan yükselerek yüzde 5,63'e kadar çıktı. Daha sıkı para politikası beklentileriyle dolar endeksi de yüzde 0,7 artarak 102,94 ile yılın en yüksek seviyesini kaydetti.
Analistler, enflasyonun beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinin Fed'in fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para politikasını daha uzun süre sıkı tutabileceği ve bu yıl bir faiz artışı daha yapabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdiğini belirtti. Fed'in yeni faiz artışı için aralık ayına kadar bekleyip beklemeyeceğinin belirsizliğini koruduğuna dikkati çekti.
Bu ay başında yayımlanan istihdam raporunun iş gücü piyasasında soğumaya işaret ettiğini belirten analistler, tarım dışı istihdamın eylülde 29 bin kişi artarak beklentilerin altında kaldığını ve işsizlik oranının yüzde 4,2'ye çıktığını ifade ettiler. Bunun, Fed'in ekimde faizi sabit bırakacağına dair öngörüleri güçlendirdiği kaydedildi.
ING Amerika Bölgesel Araştırma Başkanı Padhraic Garvey, eylülde çekirdek enflasyonun piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleştiğini belirterek, "Benzin fiyatlarındaki sert yükseliş, manşet enflasyonu yukarı taşıyan temel unsur" dedi.
American Enterprise Institute Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, manşet enflasyondaki artışın enerji fiyatları kaynaklı olduğunu ancak çekirdek enflasyonun üst üste ikinci ayda yüzde 0,3 artmasının, yükselen enerji maliyetlerinin ekonominin diğer kesimlerine de yansıdığını gösterdiğini kaydetti.
