UAEA, Vurulan İran Nükleer Tesisleri İçin Kararını Verdi
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi, son dönemde askeri darbelerin odağı haline gelen İran’ın nükleer tesislerine yönelik denetim krizine açıklık getirdi. Japonya'daki Fukuşima Dai-içi Nükleer Santrali'nde basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Grossi, Washington ve Tahran arasında tırmanan retorik gerilimini "söz savaşı" olarak nitelendirerek, tarafların siyasi açıklamalarından bağımsız olarak yasal yükümlülüklerin geçerliliğini koruduğunu vurguladı.
Küresel kamuoyunda denetimlerin askıya alınabileceği yönündeki endişelere değinen UAEA Başkanı, henüz net bir takvim belirlenmemiş olsa da UAEA müfettişlerinin İran’daki nükleer sahalarda kontrol faaliyetlerini yürüteceğini kesin bir dille ifade etti.
"Ortada İmzalanmış Bir Mutabakat Var"
Açıklamalarında tarafların iç ve dış kamuoyuna yönelik verdikleri mesajların diplomatik realitenin bir parçası olduğunu kabul eden Grossi, asıl belirleyici unsurun tarafların altına imza attığı resmi belgeler olduğunun altını çizdi. Grossi, "Siyasi açıklamaları anlayabiliyorum, bunlar gerçekliğin bir parçası ancak size hatırlatmak ve dikkatinizi çekmek istediğim temel nokta; taraflarca imzalanmış bir mutabakat zaptının var olmasıdır" diyerek kurumsal ve hukuki sürecin işleyeceğine işaret etti. Mutabakat uyarınca, nükleer malzeme barındıran tesislerdeki her türlü faaliyetin UAEA denetimine tabi olduğu hatırlatıldı.
Washington ve Tahran Hattında Çelişkili Sinyaller
UAEA'nın bu kararlı tutumu, İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen hassas müzakerelerin ardından geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Bürgenstock'taki temasların ardından yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin UAEA müfettişlerini yeniden ülkeye davet etmeyi kabul ettiğini belirtmiş ve bu adımı "Amerikalıları en çok heyecanlandıran büyük bir dönüm noktası" olarak tanımlamıştı. ABD Başkanı Donald Trump da zenginleştirilmiş uranyum süreçlerinin incelenmesi için denetçilerin İran'a gideceğini doğrulamış, sürecin aciliyet boyutuna dair sorulara "Yüzde 100 denetim olacak" yanıtını vererek Washington'ın beklentisini ortaya koymuştu.
Tahran: "Erişim Güvenlik Şartlarına ve Müzakerelere Bağlı"
Buna karşın Tahran cephesinden gelen açıklamalar, denetimlerin kapsamı konusunda ciddi bir pazarlık sürecinin yürüdüğünü gösteriyor. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, Buşehr Nükleer Santrali gibi halihazırda rutin denetimlerin sürdüğü aktif tesislerde bir problem olmadığını belirtti. Ancak Bekayi, ABD ve İsrail saldırıları nedeniyle fiziksel veya güvenlik gerekçeleriyle erişimi kesilen diğer stratejik tesislerin uluslararası denetime açılmasının, yürütülmekte olan diplomatik müzakerelerin seyrine ve elde edilecek sonuçlara bağlı olacağını vurguladı.
UAEA Başkanı Grossi’nin son çıkışı, sahadaki askeri ve siyasi tıkanıklığa rağmen uluslararası nükleer denetim mekanizmasının hukuki otoritesini koruma kararlılığında olduğunu gösteriyor.
